Çifte Kümbet -Kayseri- Tarihçe, Mimari, Özellikleri, Hakkında Bilgi

29

Çifte Kümbet. Kayseri’de Anadolu Selçuklularına ait iki mezar anıtı.

Şehrin Sivas çıkışının 3. kilometresin­de bulunan ve biri ayakta, diğeri XX. yüz­yıl başlarından beri tamamen yıkık du­rumda olan iki kümbete Çifte Kümbet veya Çifte Kümbetler adı verilmektedir.

Yakın geçmişte mühimmat deposu olarak kullanıldığı için hayli zarar gör­müş olan ayaktaki kümbetin kapısında yer alan beş satırlık mermer kitabeden. Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alâeddin Keykubad’ın eşi Melike Âdile (veya Adiliye) için kızları tarafından 645’te (1247) yap­tırıldığı anlaşılmaktadır. Ustanın adının bulunduğu kabul edilen kitabe ise okunamamaktadır. II. Gıyâseddin Keyhusrev, üvey annesi Melike Âdile’yi önce An­kara Kalesi’ne hapsettirip sonra boğdur­muş, kızları da anneleri için Kayseri’deki bu türbeyi yaptırmışlardır.

Alâeddin Keykubad’ın diğer eşi Mahperi Huand Hatun’a ait kümbetin sade bir benzeri olan türbe sekizgen planlı, İki katlı, kubbeli ve piramit biçimli küla­hı yıkılmış kesme taştan bir yapıdır. Be­şik tonozla örtülü cenazelik katı, kare bir platform şeklinde olan genişçe bir kaide halindedir. Bu kaidenin üstünde yer alan sekizgen gövdenin güneybatı yü­zünde giriş bulunur. Gövdenin her kö­şesine keskin hatları yumuşatan zarif iş­lemeli sütunçeter konulmuş, ayrıca her yüzey sivri kemerli sathî nişler şeklinde düzenlenmiştir. Saçak altında dış tesir­lerle biraz silinmiş durumda bir yazı şe­ridi vardır. Burada besmeleden sonra Bakara sûresinin ilk beş âyetiyle yine besmeleyi takiben Âyetü’l-kürsî bulun­maktadır, Girişin iki yan yüzü ile karşı­larına rastlayan iki yüzde içe doğru ge­nişleyen birer pencere bulunur. Bu sa­deliğe karşılık giriş cephesi, geometrik süslemeli bordürlerle çerçeveli, mukarnas dolgulu klasik Anadolu Selçuklu ka­pıları şeklinde ele alınmıştır. İç mekân­da sade taş yüzeyler ve kubbe dışında kıble yönündeki mihrap tek belirgin ele­mandır. Bir bakıma kapıyı küçük ölçüde tekrarlayan mihrap nişi yarım sekizgen biçimindedir.

Platformdan kapıya çıkan merdivenin orijinal izleri yakın zamana kadar dur­maktaydı. Selçuklu kümbetlerinde göv­dedeki kapıya ulaşan basamakların du­rumu daima tartışmalı olduğundan bu yapıda orijinal merdiven kalıntılarını gör­mek dikkat çekicidir. Bu merdiven du­vara gömülü, altları mukarnas işlemeli altı basamaktan İbaret olup kapıya tek taraftan ulaşıyordu.

Diyanet İslam Ansiklopedisi