Charles Pathe Kimdir, Hayatı, Hakkında Bilgi

24

PATHE, Charles (1863-1957)

Fransız, sanayici. Sinema sanayiinin öncüsü olmuştur.

25 Aralık 1863’te Seine-et-Marne yönetim bölgesinde Chevry-Cossigny’de doğdu, 26 Aralık 1957’de Monako’da, Monte-Carlo’da öldü. On iki yaşında çalışmaya başladı. Beş yıl süren askerlik hizmetinin ardından, zengin olmak umuduyla Arjantin’e gittiyse de başarı kazanamadı, 1891’de Fransa’ya döndü. Çeşitli işler denedikten sonra 1894’te bir Edison gramofonu (fonograf) satın aldı ve bu aygıtı Fransa’ mn dört bir yanındaki fuarlarda sergileyerek para kazanmaya başladı. Birkaç ay içinde gramofon ithalatını ve ticaretini kazançlı bir iş haline getirdi ve başarılı bir işadamı olarak tanındı. Bir süre sonra işi büyüterek film gösterici aygıtların ticaretine de el attı. İçinde hareket eden resimlerin bir göz deliğinden tek bir kişi tarafından izlenebildiği Edison kinetoskopu-nun, dört tane göz deliği bulunan bir türevini yaparak bu aygıtın işletilmesinden elde edilen kazancı dört katma çıkardı. Lumiere kardeşlerin sinematografının taklidi olan bir aygıt geliştirerek pazarladı. Bu arada, yine Lumiere filmlerini taklit ederek basit filmler çekiyordu. 1896’da, kardeşleriyle birlikte Pathe Kardeşler (Pathe Freres) adlı şirketi kurdu.

1901 ’e değin Pathe Kardeşler’in asıl kazanç kaynağı gramofon satışlarıydı. O yıl, gramofon işini kardeşi fimile’in yönetimine bırakan Charles Pathe, yapımcı ve yönetmen Ferdinand Zecca (1864-1947) ile birlikte film yapımına yöneldi. Ertesi yıl Vıncennes’de bir stüdyo kurdu ve burada, günde ortalama bir iki tane olmak üzere seri halde kısa filmler yapmaya başladı. 1903’te dış temsilcilikler kurmaya girişti. Önce Londra, Moskova ve New York’ta açılan Pathe temsilcilikleri, çok geçmeden Budapeşte’den Kalküta ve Singapur’a dek bütün dünyaya yayıldı. Bu arada, Pathe temsilcisi olarak İstanbul’a yerleşen Polonya Yahudisi Sigmund Weinberg, birahane ve kahvehanelerde, Türkiye’deki halka açık ilk film gösterilerini gerçekleştiriyor, 1908’de de Tepebaşı’nda, ülkedeki ilk yerleşik sinema olan Pathe’yi açıyordu. Bu yıllarda Pathe Kardeşler, uluslararası bir imparatorluğa dönüşmüş, dünyanın en büyük film yapımcısı olmuştu. ABD’de, tüm Amerikan şirketlerinin satış toplamının iki katı kadar film satıyordu.

Hızla büyüyen Pathe Kardeşler, ham film ve çeşitli sinema malzemesi yapımına da girişti. Giderek, stüdyoları, laboratuvarları ve sinema salonlarıyla, sinema etkinliğinin her aşamasında tam bir tekel konumuna ulaştı. Şirket, Pathe-Color adı verilen bir renk işlemi geliştirdi ve Pathe-Journal adlı ilk haftalık haber film dizisini başlattı. I.Dünya Savaşı Fransa’daki işlerini büyük ölçüde aksatınca ABD’ye giden Charles Pathe, buradaki şubesinin durumunu güçlendirmeye çalıştı. 1917’de Fransa’ya döndüğünde koşullar bütünüyle değişmişti. Yapım maliyetleri yükselmiş, piyasa, çoğunluğu Amerikan yapımı olan yabancı filmlerle dolmuştu. Dış pazarlar da artık Fransız filmlerini kabul etmiyordu. Amerikan yapımcılarının rekabetine dayanamayan Pathe, kuruluşlarını aşamalı olarak elden çıkarmaya başladı. 1929’da elindeki son payları da sattı ve işten tamamen uzaklaştı.

İlk sinema gösterisini gerçekleştiren Lumiere’ler ve sinemayı bir sanat olarak ele alan Melies’nin yanında, Charles Pathe de sinemaya bir işadamı olarak yaklaşmış, sinemayı sanayileştirmiştir. Filmlerini satmak yerine kopyalarını kiralama yöntemini getirmiş, arada iddialı filmlerin yapımcılığını da üstlenmiştir. Sinema malzemesi yapımından film çekimi, dağıtımı ve gösterimine dek çeşitli alanlarda etkinlik gösteren kuruluşlarıyla, 20.yy başlarında dünya sinema piyasasını bütünüyle elinde tutmuştur.

Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi