ÇEŞİTLİ TOPLUM TİPOLOJİLERİ

ÇEŞİTLİ TOPLUM TİPOLOJİLERİ

Sosyologlar toplumları çeşitli şekilde tiplere ayırmaktadırlar. Esa­sen toplumları belli kriterlere göre tasnif etme işi oldukça eskidir. İs­lâm bilginlerinden meselâ Fârâbî onları “Fazıl Toplum” ve “Fazıl Ol­mayan Toplum” şeklinde ikiye ayırmaktadır. İbn Haldûn’un da “Be­devi” ve “Hazarî” toplum şeklinde ikili bir tasnifinin bulunduğu bilin­mektedir. A. Comte toplumları, meşhur Kanun’undaki Üç Hal’e göre


 

 

“Askerî”, “Hukuk” ve “Sanayi” toplumu şeklinde üçe ayırmıştı. Fran­sız filozofu H. Bergson da onları “açtk toplum” ve “kapalı toplum” şeklinde ikiye ayırıyor. E Tönnies’in “Cemâat” ve “Cemiyet”, E. Durkkeim’in “Organik” ve “Mekanik”, Redfield’in “Arkaik” ve “Kent”, Becker’m “Kutsal” ve “Seküler”, Spencer*in “Basit” ve “Kar­maşık”, T. Parsons’un “İlkel” “Ara” ve “Modern” ve nihayet G. Roc- her’in “Geleneksel” ve “Teknolojik” toplum tasnifleri sosyologların ayırt ettikleri dikkate değer toplum tiplemelerinden başlıcalarını oluş­turmaktadır.

Şüphesiz bu toplum tipleri, din ve toplum arasındaki karşılıklı iliş­kiler ve etkileşim perspektifinden bakıldığında, kendilerine mahsus din ve dindarlık tiplerinin ortaya çıkışına imkân vermiş bulunmakta­dırlar. Ancak, burada bu tiplemelerin her birini teker teker ele alıp, onların geçerlilik dereceleri ile oluşumuna imkân verdikleri dindarlık türleri açısından bir tahlil ve değerlendirmeye tabi tutma imkânımız bulunmamaktadır