ÇEŞİTLİ TOPLUM TİPOLOJİLERİ

85

ÇEŞİTLİ TOPLUM TİPOLOJİLERİ

Sosyologlar toplumları çeşitli şekilde tiplere ayırmaktadırlar. Esa­sen toplumları belli kriterlere göre tasnif etme işi oldukça eskidir. İs­lâm bilginlerinden meselâ Fârâbî onları “Fazıl Toplum” ve “Fazıl Ol­mayan Toplum” şeklinde ikiye ayırmaktadır. İbn Haldûn’un da “Be­devi” ve “Hazarî” toplum şeklinde ikili bir tasnifinin bulunduğu bilin­mektedir. A. Comte toplumları, meşhur Kanun’undaki Üç Hal’e göre


 

 

“Askerî”, “Hukuk” ve “Sanayi” toplumu şeklinde üçe ayırmıştı. Fran­sız filozofu H. Bergson da onları “açtk toplum” ve “kapalı toplum” şeklinde ikiye ayırıyor. E Tönnies’in “Cemâat” ve “Cemiyet”, E. Durkkeim’in “Organik” ve “Mekanik”, Redfield’in “Arkaik” ve “Kent”, Becker’m “Kutsal” ve “Seküler”, Spencer*in “Basit” ve “Kar­maşık”, T. Parsons’un “İlkel” “Ara” ve “Modern” ve nihayet G. Roc- her’in “Geleneksel” ve “Teknolojik” toplum tasnifleri sosyologların ayırt ettikleri dikkate değer toplum tiplemelerinden başlıcalarını oluş­turmaktadır.

Şüphesiz bu toplum tipleri, din ve toplum arasındaki karşılıklı iliş­kiler ve etkileşim perspektifinden bakıldığında, kendilerine mahsus din ve dindarlık tiplerinin ortaya çıkışına imkân vermiş bulunmakta­dırlar. Ancak, burada bu tiplemelerin her birini teker teker ele alıp, onların geçerlilik dereceleri ile oluşumuna imkân verdikleri dindarlık türleri açısından bir tahlil ve değerlendirmeye tabi tutma imkânımız bulunmamaktadır

Önceki İçerikSosyal Değişmenin Din Üzerindeki Etkileri
Sonraki İçerikBELLAH’IN EVRİMCİ YAKLAŞIM MODELİNDE DİN