Birbiriyle Yakrndan İlişkili Ruh Sağlığı Uzmanlık Alanları

Klinik psikolojinin doğasını, onu diğer disiplinlerden ayıran özelliklerini, araştır­ma yöntemlerini, çalışma alanlarını ayrıntılı olarak incelemeden önce ruh sağlığı alanında çalışan ve toplumda sıklıkla birbiri ile karıştırılan diğer meslek gruplarını kısaca tanımlamakta fayda vardır. Bu alanda en çok karışıklık klinik psikolog, psi- kiyatrist ve psikolojik danışman arasında yaşandığı için bu meslek gruplarını kısa­ca açıkladıktan sonra klinik psikolojiye özgü özelliklere geçmenin...

SOSYAL BİLİŞ – Kişi Algısı Şemalar – Davranşlara Sebep Atfetme -Tutumlar

                                                                           Sosyal biliş, sosyal psikolojinin “insanları nasıl anlarız, onlar hakkında izlenimlere ve yargılara nasıl varırız” gibi sorulara cevap vermeye çalışan alt dalıdır. Daha ön­ce de belirttiğimiz gibi, hayatımızın merkezinde başka insanlar durur. Duygu ve düşünce dünyamız başka insanlar ve onlarla olan ilişkilerimiz tarafından işgal edil­miş haldedir. İnsanları doğru tanımak, anlamak, haklarında isabetli yargılara var­mak bu yüzden hayati önemdedir....

Psikiyatr Ne İş Yapar

Psikiyatr tıp fakültesinden mezun olduktan sonra psikiyatri alanında uzmanlaşan hekimdir. Bu nedenle psikiyatri anormal davranışların tedavisinde ilaç kullan­makla, fiziksel hastalıkları tedavi etmekle ve fiziksel inceleme yapmakla yetkili tıp hekimlerinin oluşturduğu bir alandır. Bu anlamda psikiyatrlar zihinsel ya da psiko­lojik bozuklukların tedavisinde konuşmaya dayalı terapi yöntemlerinin yanı sıra ilaç kullanma yetkisine sahip uzmanlardır (Trull, 2005).

SOSYAL ETKİ

  Şimdi biraz hayal kuralım. Diyelim ki bir cin, peri, yahut ak sakallı dede size gel­di, arzu ettiğiniz bir süper gücü size bahşetmeyi vaat etti. Hangi süper gücü seçer­diniz? Aşırı güçlü ya da aşırı hızlı olmak? Uçabilmek? Görünmez olmak? Duvarlar­dan geçebilmek? Bunların hepsinin kendine göre cazip ve eğlenceli yönleri var el­bet ama şöyle bir düşünürsek hepimizin işine en çok yarayacak...

İtaat – Sosyal Etki

Sosyal etki altında gerçekleşen bir başka davranış türü de itaattir. İtaat, bireyin kendine bir otorite figürü tarafından yöneltilmiş bir talebe ya da buyruğa uyması­na denir. Sosyal psikolojinin en iyi bilinen, en sansasyonel, en çarpıcı çalışması hangisidir derseniz, cevap herhalde Stanley Milgram’ın itaat konusundaki deneyle­ri olacaktır. 1960’lı yıllarda Milgram insanların kötücül bir otoriteye nereye kadar itaat edeceklerini ölçmek istedi. Sırf...

İkna – Sosyal Etki

Bir başka sosyal etki yöntemi olan ikna, insanların bir konudaki tutumlarını ve/veya davranışlarını değiştirme çabasını içerir. Reklamcılar, politikacılar, avukatlar, satıcılar ve yeri geldiğinde hepimiz birilerini bir şeylere ikna etmek, onları var olan tutumla­rından vazgeçirmek ve yeni tutumlara ve davranışlara yöneltmek için uğraşırız. Sosyal psikologlar “kim kime ne diyor” sorusundan hareketle, ikna maksatlı mesajın geldiği kaynağın (“kim”), mesajın yöneltildiği insanların (“kime”)...

Grup Etkisi

Sosyal psikolojinin en temel ve en eski sorularından biri, grubun bireyi nasıl etki­lediğidir. Şimdi sosyal psikologların yıllar içinde bu konuda ulaştığı en önemli bir­kaç bulguyu inceleyelim.

Sosyal Kolaylaştırma – Grup Etkisi

  Diyelim egzersiz maksadıyla koşmayı seviyorsunuz. Kendi kendinize olduğunuz­da mı daha hızlı koşarsınız yoksa etrafınızda sizden başka koşanlar da varken mi? Ya da diyelim bir grubun önünde konuşma vermeniz gerek. Kendi kendinize pro­va yaparken mi daha iyi bir performans sergilersiniz yoksa size çevrilmiş onlarca gözün altında mı? Psikolog Norman Triplett, 1898 tarihli ve sosyal psikolojinin ilk laboratuvar de­neylerinden biri kabul edilen...

Sosyal Kaytarma – Grup Etkisi

  Diyelim ki sizden ya tek başınıza ya da başka birkaç kişiyle beraberken mümkün olduğunca yüksek ses çıkararak el çırpmanız ya da bağırmanız istendi. Sizce tek başınıza olduğunuzda mı daha yüksek ses çıkartırsınız yoksa başkalarıylayken mi? Ya da diyelim grup olarak sizden bir tuğla ne gibi farklı şekillerde kullanılabilir, bu konuda mümkün olduğunca çok fikir üretmeniz istendi. Aynı görev size...

Grup Kutuplaşması – Sosyal Etkisi

  Bilhassa iş dünyasında, grupların, komitelerin bireylere nazaran daha doğru ana­lizler yapacağı, daha yerinde kararlar vereceği düşünülür. Oysa bu varsayım her zaman doğru değildir. Gruplar bazen daha sağlıksız kararlara ulaşıyorlarsa bunun bir sebebi de “grup kutuplaşması” (group polarization) olgusudur. Grup kutuplaş­ması, bir grubun bir konu hakkında başlangıçtaki eğilimi neyse, grup içi etkileşim­lerin o eğilimi daha aşırı hale getirmesine denir. Diyelim...

Kitlelerin Bilgeliği

  Gördüğümüz gibi, sosyal psikoloji literatürü grup içindeki bireyin daha tembel, saldırgan, sorumsuz, ahlaksız davranabileceği gibi sevimsiz pek çok bulguyla do­ludur. Ancak grupların övgüye layık bulunduğu alanlar da vardır. Bunlardan birin­cisi, ortaklaşa grup aklının sıklıkla tek tek uzmanların verdiği cevapların ya da yap­tığı tahminlerin önüne geçtiğidir. Buna “kitlelerin bilgeliği” denir. Buradaki kilit husus, grup kutuplaşması örneğinde gördüğümüzden farklı olarak grup...

SOSYAL İLİŞKİLER

Daha önce de vurguladığımız gibi, hayatımız insanlarla ve sosyal ilişki ağlarıyla çe­peçevre sarılı geçer. İnsanlararası ilişkilerin sevgi ve aşktan cinayet ve soykırıma uzanan, aydınlık ve karanlık türlü türlü yüzleri vardır. Bu kısımda dünyayı bizim için cennete de cehenneme de çevirebilme kudretine sahip bu ilişkileri biraz daha iyi anlamaya çalışacağız.  

BAĞLANMA – Psikoloji

Basanma kişiye değil ilişkiye dair bir özelliktir. Bu anlatımdan yola çıkınca, kişliğinin farklı insanlarla olan ilişkilerindeki bağlanmalarının, farklı niteliklerde olabilecegi anlatilmaktadır. Araştırmalar anne-çocuk ve baba-çocuk arasındaki basanma- ların, farklı özelliğe sahip olabileceğini ortaya koymaktadır (van IJzendoorn ve de Wolff, 1997). Yine de çocuğun anneyle olan basanma ilişkisi, genel olarak diger ilişkilerindeki bağlanmalar ile daha benzer nitelik göstermektedir (Rosen ve...