Sosyolojinin Doğuşunda Etkili Olan Gelişmeler: Bilimsel Devrim

Sosyolojinin doğuşunda etkili olan gelişmeler; Bilimsel Devrim, Aydınlanma düşün- cesi, Fransız Devrimi ve Endüstri Devrimi olarak özetlenebilir. fiimdi bu gelişmele- ri ve sosyolojinin doğuşunda oynadıkları rolleri ele alarak incelemeye çalışalım. Bilimsel DevrimBilimsel devrim, Antik Yunan’dan Ortaçağ’a kadar kabul görmüş olan doktrinlerin reddedildiği ve fizik, biyoloji, kimya, anatomi, astronomi başta olmak üzere çeşit- li bilim dallarında yapılan önemli çalışmalarla modern bilimin...

KORELASYON NEDİR

  Şimdiye kadar tek bir psikolojik kavramın nasıl ölçüleceğini gördük. Ama psikolo­ji tek tek kavramlardan ziyade kavramlar arasındaki ilişkilerle ilgilenir ve kavram­lar arasındaki düzenli ilişkileri saptamaya çalışır. Örneğin psikolojik bir çalışmanın bulguları şu şekli alabilir: Şiddet eğilimi gösteren insanların daha düşük zekâya sahip oldukları göz­lenmiştir. Özgüven eksikliği yaşayan insanların lüks tüketime daha çok yöneldiği sap­tanmıştır. İlk örnekte şiddet eğilimi ve zekâ ölçülmüş, daha...

BİREY VE TOPLUM EMILE DURKHEIM

Durkheim’ın sosyolojik yaklaşımının çerçevesini anlamak için onun birey anlayışı- nı, bireyin toplum içindeki yeriyle ilgili temel fikirlerini özetlemek yararlı olacak- tır. Durkheim’e göre, insanlar temel ihtiyaçlarını karşılasalar bile tatmin olmazlar. Çünkü insanların, hayvanlardan farklı olarak; arzuları sınırsızdır. insanlar sadece kendileriyle ilgilendikleri için toplumsal çıkarların da farkında değildirler. Durkhe- im’ın insanın doğasıyla ilgili en önemli kabullerinden birisi şudur: insanlar bencil...

Max Weberin SOSYOLOJİK YÖNTEMİ

Sosyolojinin KonusuYukarıda belirtildiği gibi, Weber toplumu nesneymiş gibi ele alan ve onu gözlem, deney ve benzeri tekniklerle incelemeye çalışan pozitivist sosyologların aksine yo- rumlayıcı bir yaklaşım benimsemiştir. Weber’in yorumlayıcı sosyolojik yaklaşımına göre, düşünen bir varlık olarak insan, başkalarının düşüncelerini ve tepkilerini dik- kate alarak hareket eden kültürel bir varlıktır. Kültürel varlıklar olarak insanlar, toplumsal yaşam içinde belli değerlere yönelik...

KAVRAM VE İŞLEMSEL TANIM

  Sözdebilimin aksine psikoloji insanların iç dünyaları ve davranışlarına dair id­diaları bilimsel testlere tabi tutar. Astrolojiyi incelerken bu gibi testler sayesin­de astrolojinin bilimsel bir değer taşıyıp taşımadığını gösterebileceğimizi gör­dük. Şimdi biraz daha ayrıntılı biçimde bilimsel testleri nasıl tasarlayabiliriz gözden geçireceğiz. Gündelik deneyimlerimizin parçası olan pek çok olgu psikolojinin ilgi ala­nına girer. Hafıza, yaratıcılık, kişilik, önyargı, zekâ, liderlik, empati, maddiyat- çılık, mutluluk,...

Sosyolojinin Doğuşunda Etkili Olan Gelişmeler: Aydınlanma Düşüncesi

Sosyoloji, akademik bir disiplin olarak 19. yüzyılda ortaya çıkmış olsa da, insan ve toplum üzerine yeni düşünme yolları Aydınlanma Çağı’nda ortaya çıkmaya başla- mış, bu dönemde geliştirilen yeni ve eleştirel yaklaşım, toplumsal süreçlerin anla- şılmasını sağlayacak olan sosyal bilimsel yaklaşımın gelişmesi için gerekli temelle- ri oluşturmuştur.Aydınlanma DüşüncesiSosyoloji, akademik bir disiplin olarak 19. yüzyılda ortaya çıkmış olsa da, insan ve...

John Stuart Mill ve Herbert Spencer :Evrimcilik ve Pozitivizm

Comte’tan sonra sosyolojik pozitivizmin gelişmesinde iki önemli etki söz konusu- dur. Bunlardan ilki, toplumu, kendine özgü doğa yasalarının işleyişiyle evrim ge- çiren bir organizma şeklinde tanımlandığı için toplum biliminin yönteminin doğa bilimlerinin yönteminden farklı olmadığı, deney ve gözleme dayalı olması gerekti-ği görüşüdür. ikincisi ise, empirik yöntemin giderek daha çok benimsenmesi ve is- tatistiklere verilen değerin artmasıdır (Swingewood, 1998:71). Mill...

Cemaat ve Cemiyet FERDİNAND TÖNNIES

Cemaat ve Cemiyet (Gemeinschaft/Gesellschaft)Tönnies’in Cemaat/Cemiyet çalışması, endüstrileşme ve kentleşme ile birlikte ya- şanan büyük toplumsal değişim ve dönüşümleri anlama çabasını yansıtır. Tarım toplumlarındaki geleneksel yaşam tarzı ile kentsel modern yaşam tarzını zıt top- lumsal ilişkiler olarak kavramsallaştıran Tönnies, Cemaat/ Cemiyet kavramlarıyla bu iki yaşam tarzını ideal tipler olarak açıklamaya ve karşılaştırmaya çalışır (Slat- tery, 2010:59).Tönnies bütün toplumların temelinde insan...

Sosyal Kolaylaştırma – Grup Etkisi

  Diyelim egzersiz maksadıyla koşmayı seviyorsunuz. Kendi kendinize olduğunuz­da mı daha hızlı koşarsınız yoksa etrafınızda sizden başka koşanlar da varken mi? Ya da diyelim bir grubun önünde konuşma vermeniz gerek. Kendi kendinize pro­va yaparken mi daha iyi bir performans sergilersiniz yoksa size çevrilmiş onlarca gözün altında mı? Psikolog Norman Triplett, 1898 tarihli ve sosyal psikolojinin ilk laboratuvar de­neylerinden biri kabul edilen...

PSİKOLOJİDE YAKLAŞIMLAR

Şekil 1.2’ye bakın. Ne görüyorsunuz? Eğer beyaz kısma odaklanırsanız figür olarak bir vazo, eğer siyah kısma odaklanırsanız figür olarak birbirine bakan iki yüz görürsünüz. Yani aynı objenin neresine odaklandığınıza göre, ne gördüğünüz değişebilir. Her ikisi de doğru algılardır.     Figür-zemin yanılsamaları (Rubin figürü)Psikolojide yaklaşımlar bir davranışın veya zihinsel sürecin ele alınış şeklini etkiler. Her bir yaklaşım bireylerin neden belirli bir...

Kapitalizmin Çelişkileri Karl Marx

Marx’ın çelişki kavramı bir toplumsal yapıyı içinden zayışatan gerilim ve gerginlik- leri ifade etmektedir. Plansız ve sürekli art-değeri çoğaltma temelinde örgütlenmiş bir ekonomide kapitalistler arası rekabet artar. Sistemin içsel çelişkilerinden biri olan toplam kâr hadlerinin düşme eğilimi, süreç içinde ortaya çıkacaktır. Kârların düşme eğilimi kapitalist sistemin belli aralıklarla ekonomik krizlere girmesine ne- den olmaktadır. Kârların düşme eğilimi, ücretlerin düşmesine,...

FERDİNAND TÖNNIES SOSYOLOJİSİ

Ferdinand Tönnies (1855-1936) Ferdinand Tönnies Almanya’da bir çiftçi- nin oğlu olarak doğmuş, filoloji, felsefe, te- oloji, arkeoloji ve sanat tarihi eğitimi almış, Kiel Üniversitesi’nde çalışmıştır. En önemli eseri 1887 yılında yayınlanan Cemaat ve Cemiyet (Gemeinschaft und Gessellschaft) çalışmasıdır. Ağırlıklı olarak toplumsal de-ğişme, suç ve intihar olgularıyla ilgilenmiş olan Tönnies, sosyolojinin kurucularından biri olarak kabul edilmektedir. TÖNNIES SOSYOLOJiSiTönnies sosyolojinin uğraş alanını...

DİN OLGUSU EMILE DURKHEIM

  DiN OLGUSUDurkheim’e göre ,din de önemli bir toplumsal olgudur. Durkheim modern top- lumlarda uzmanlaşma ve ideolojik nedenlerden dolayı dinin kaynaklarının araştı- rılmasının imkânsız olduğunu düşündüğü için, din olgusunu ilkel toplumlar bağ- lamında ele almıştır. Ona göre dinin doğası, ilkel bir toplumda daha modern bir toplumdakine göre çok daha kolay kavranabilecektir. Din üzerine ampirik verileri Avustralya kabilesi Aruntalar üzerinden toplamıştır...