Amerikalı Misyonerlerin Samsun ve Çevresindeki Faaliyetleri

Erdal Açıkses - Amerikalı Misyonerlerin Samsun ve Çevresindeki Faaliyetleri Anadolu'da birçok misyoner kuruluşu olmakla beraber en etkili rolü oynayan, “Amerikan Board” olarak isimlendirdiğimiz "1810 yılında Amerika'nın Boston kentinde kurulmuş olan "American Board of Commissioners for Foreign Mission" adlı kurumdur. Bu kuruluş 1819 yılında Türkiye'yi de programına alarak misyonerlerini buraya göndermeye başlamıştır (s. 176). Tepki çekmemek için sadece okur-yazar yetiştiren okullar açarak işe başlayan misyonerler önce yerli halktan destek görmüş… 1852...

Dânişmendnâme’de Samsun

Ergin Ayan - Dânişmendnâme’de Samsun Dânişmendnâme adlı Türkçe destansı mahiyetteki esere dayanarak, bu hânedân hakkında bize bilgi veren Cenâbî’ye göre de beyliğin kurucusu Dânişmend Gâzî (1085-1104) Malatyalıdır. Bizzat Dânişmendnâme’de verilen bilgiye göre Battal Gâzî’nin neslinden olan Dânişmend Gâzî, Abbâsîlerin Malatya emîri Ömer b. Ubeydullah el-Akta’nın kızı olan Nazîrülcemâl’ın oğlu idi Dânişmend Gâzî’nin adının Taylu olduğunu, Türkmenlere muallimlik yaptığı için kendisine Dânişmend lâkâbının verildiğini ve melikliğe kadar yükseldiğini belirtiyor (s....

Düğün Sonrası Gelenekler Bağlamında Ondokuzmayıs Samsun Yörükleri

Fatma Yıldırmış - Düğün Sonrası Gelenekler Bağlamında Ondokuzmayıs Samsun Yörükleri Bir milletin dini, dili, tarihi, coğrafyası, edebiyatı, sosyal ve siyasi hayatı, yaşam tarzı gibi birçok unsurla alakalı gelenek ve görenekler, örf, âdet ve inançlar, maddi ve manevi değerler (…) kültürünü korudukça ve yaşattıkça bir arada kalmayı başarırlar. Kurtuluş Savaşı sonrası Samsun iline gelip bir köy kurarak yaşamını devam ettiren Yörükler, uzun süre dış çevreye kapalı olarak yaşamıştır....

Birinci Dünya Harbinde Samsun ve Çevresinde Ermeni Tehciri Uygulamaları Üzerine Birkaç Belge

Hasan Babacan - Birinci Dünya Harbinde Samsun ve Çevresinde Ermeni Tehciri Uygulamaları Üzerine Birkaç Belge İstanbul Galata’daki Ermeni Büyük Merkez Okulu’nda 1914 yılı Mayıs ayında, Patrikhane’den görevlendirilen rahip Gabriel Cevahirciyan’ın başkanlığında Taşnaksutyun, Veragazmiyal Hınçak, Ramgavar temsilcilerinden oluşan Birleşik Millî Ermeni Kongresi, “Ermenilerin Osmanlı Hükümetine sadık kalmaları” şeklinde bir karara vardı. Taşnaksutyun reisleri de bu şekilde propagandalar yaparak bu suretle Osmanlı Hükümetine güven vermek istediler. Ermeni Komiteleri, (…) planlarını...

Modern Samsun’un Efsanevî (Mitolojik) Geçmişi

Hülya Altunya - Modern Samsun’un Efsanevî (Mitolojik) Geçmişi Amazonların ülkesi ya da başkenti olarak kabul edilmesinin nedeni; Antik Çağın ünlü coğrafyacısı Strabon’un verdiği haber ve son dönem bazı tarihçilerin ve mitologların Amazonlara dair elde ettikleri bilgilerdir. Bunlara ilave olarak Karadeniz’de yaşamış İskitlerin muharip kadınlarına “Amazonlar” denildiği ile ilgili tarihi bilgiler de mevcuttur. Heredot’un Amazonları, İskitlerin topraklarına saldıran ve onları yağmalayan kan dökücü vahşi kadınlardır. Amazonların bilinen diğer bir...

Kırım Savaşı Sonrasında Samsun’da Göç ve Göçmen Sorunu

İbrahim Serbestoğlu - Kırım Savaşı Sonrasında Samsun’da Göç ve Göçmen Sorunu Rusların, Kırım ve Kafkaslardaki Müslüman topluluklara yaptıkları baskıların neticesinde halk, Osmanlı topraklarına göç etmek zorunda kaldı. Geçici olarak değişik yerlerde iskân edilen göçmenlerin ihtiyaçları genellikle mal sandığından ve Müslüman ahali tarafından karşılanıyordu. Samsun’a göçmen gelmesiyle birlikte bir takım asayiş problemleri ortaya çıktı. Çerkez göçmenlerinin yaptığı yasadışı işlerden biri de kadın ve çocuk ticaretiydi. --- Serbestoğlu, İbrahim. (2006), “Kırım Savaşı Sonrasında Samsun’da...

Samsun ve İlçelerinde Yemek Adları

İlknur Karagöz - Samsun ve İlçelerinde Yemek Adları Türkiye’nin bütün bölgelerinde bilinen pırasa yemeği, fasülye yemeği, ıspanak yemeği vb. türünden adlandırmalar bu çalışmaya dahil edilmemiştir. Adlandırmaların Dayandığı Temeller Bitkinin Adı Esas Alınarak Oluşturulan Adlandırmalar: cicil (yabani mantar), çükündür, efelik, eğinnü pancarı, galduruk, gelinparmağı, gırçan , gıvşılık guş pancarı, Gürcü pancarı, hoşveren, kazayağı, kızıl bacak, madımak, mendek, nünük, sirken, yola gelen, yazı pancarı vb. Türü Esas Alınarak Oluşturulan Adlandırmalar: acuk pekmezi, fasulye...

İngiliz Konsolosluk Raporlarına Göre 1841 Yılında Samsun ve Çevresinde Ticaret

K. Tuncer Çağlayan - İngiliz Konsolosluk Raporlarına Göre 1841 Yılında Samsun ve Çevresinde Ticaret Samsun Limanında Toplam Ticaret Hacmi 1 Temmuz - 31 Aralık 1841 (s. 284) Gelen Gemiler Giden Gemiler Tabiiyeti Gemi Sayısı Tonaj Personel Sayısı Malın Değeri Gemi Sayısı Tonaj Personel Sayısı Malın Değeri Türk ...

Samsun’da Türk Mimarisinin Gelişimi

M. Sami Bayraktar - Samsun’da Türk Mimarisinin Gelişimi 1869’da büyük bir yangınla kentin hemen tamamı yanmış, akabinde yeniden plânlanmıştır. 1939, 1942, 1943 yılı (Erzincan) depremlerinde Samsun ve ilçeleri hasar görmüş, birçok tarihi eser, az çok yıkılıp zarar görmüştür (s. 399). Çarşamba – Gökçeli (Kökçeli, Mezarlık) Cami, inşa tarihi: 1206 Kavak / Çakallı Beldesi – Çakallı Han (Çakallı Kervansarayı), inşa tarihi: 1204-40 Kâgir Camiler: Bu grupta yer alan 19 caminin 11’i...

Mehmet Ali Ünal – XVI. Yüzyılda Sinop Tersanesi İçin Canik Sancağı’ndan Malzeme Temini

Mehmet Ali Ünal - XVI. Yüzyılda Sinop Tersanesi İçin Canik Sancağı’ndan Malzeme Temini Kendir teli ve Cânik Kendir Emâneti Gemilerin yapımında kullanılan en önemli malzemelerden birisi de kendir telidir. Kenevir sapından çıkarılan lif demek olan kendir, gemilerin inşası ve donatılmasında kullanılacak olan halat ve bezlerin ham maddesi olarak kullanılıyordu (Bostan, 1992: 137). (s. 242) Gemilerin omurgalarına ve su altında kalan kısımlarına sürülen ve çam ağaçlarından ve maden kömürlerinden elde...

Samsun Ağızları

Mehmet Dursun Erdem - Samsun Ağızları Samsun ağızları çalışılırken karşılaşılan en önemli sorun örnekleme yapılamamasından kaynaklanmaktadır. Karadeniz’in demografik yapısı en fazla değişen ili olan Samsun’da her köyde başka bir dil ve kültüre rastlanabilir. …demografik yapı sebebiyle yan yana köyler arasında bile büyük diyalektolojik farklar tespit edilebilmektedir (s. 637). Samsun ilinin içerisinde yerli ağız olarak iki ana grup vardır. Bu grubun ilk kısmını Canik dağlarının güneyindeki ilçeler oluşturmaktadır. Kuzeydeki sahil...

XV. Yüzyıldan XVII. Yüzyıla Samsun Yöresi

Mehmet Öz - XV. Yüzyıldan XVII. Yüzyıla Samsun Yöresi Samsun yöresi, arkeolojik bulguların gösterdiğine göre, en azından M.Ö. 5000 yılından beri meskûndur. Bölge, Danişmendlilerin teşebbüsüyle başlayan Türk sızmasından evvel, Hititler (M.Ö. 1650-1200), Pontus Krallığı (M.Ö. 302-71), Roma İmparatorluğu (M.Ö. 71-M.S. 395) ve Bizans (395-1086) gibi eski ve orta çağ devletlerinin hâkimiyeti altında bulunmuştur. Anadolu Selçukluları ve daha sonra Samsun kasabası 14. yüzyılda iki ayrı kısımdan oluşmaktaydı: Müslüman Samsun ve...

Anadolu Selçuklu Döneminin Önemli Yapıtlarından Çakallı Han Üzerine Bazı Düşünceler

Mustafa Kemal Şahin - Anadolu Selçuklu Döneminin Önemli Yapıtlarından Çakallı Han Üzerine Bazı Düşünceler Samsun- Amasya kervan yolunda, günümüze gelebilen ilk han özelliğindeki Çakallı Han Orta Karadeniz Bölgesi’nde Anadolu Selçuklu döneminin önemli yapıtlarından birisi olmasına karşın, günümüzde oldukça bakımsız durumdadır. (Fotoğraf ve planlar ek olarak verilmiş) --- Şahin, Mustafa Kemal. (2006), “Anadolu Selçuklu Döneminin Önemli Yapıtlarından Çakallı Han Üzerine Bazı Düşünceler,” Geçmişten Geleceğe Samsun, Ed. Cevdet Yılmaz, Cilt: 1,...