Özel Metotlar

Bütün bilimlerin ortaklaşa kullanmak zorunda oldukları genel metotlar yanında her ilmin kendine özgü metot ve bilgi toplama teknikleri mevcuttur. Zaten bilimlere felsefeden bağımsızlıklarını kazandıran da bu metotları olmuştur. Mesela, sosyoloji, felsefenin düşünme metodundan ayrılarak; düşünmenin dışında, sosyal alana yönelmesi ve uygulamalı metotlara başvurması ile bağımsız bir bilim olabilmiştir.

Dökümantasyon Metodu

Dökümantasyon metodu tarihî olan bilimler tarafından kullanılır. Bu anlamda dökümantasyon metodu, olmuş, bitmiş olayların araştırılmasını ifade etmektedir. Sosyal bilimlerde olayların araştırılması diğer bilimlerdekinden daha önemlidir. Çünkü bu disiplin henüz daha az gelişmiş veya gelişme aşamasındadır. El değmemiş sayısız tarihi belge vardır. Bunlar bir sosyolog için hazinedir. Ne var ki sosyal olay ve olguların araştırılması ve gözlenmesi güç bir engelle karşı...

Sebep-Sonuç İlişkisi Kurma Metodu – Jenetik Metod

Buna jenetik motod da denir. Jenetik metodun esasını, olaylara sebep aramak teşkil eder. Olayları sebep-sonuç bağı içerisinde tespit edip değerlendirebilmek için jenetik metot kullanılır. Bilim zihniyeti, evrende her şeyin bir sebebi olduğuna, sebepsiz bir şeyin olamayacağına inanır. Sebeplilik, ardarda meydana gelen benzer olaylar arasında kurulur. Gözlem ve deneylerin bize gösterdikleri, olayların ya ardı sıra veya beraberce meydana gelmeleridir. Sebep-sonuç ilişkisini...

Analoji ve Karşılaştırma Metodu

Düşünmenin temel fonksiyonlarından birisi de karşılaştırma yap-maktır. Karşılaştırma, birbirine benzer nesne, olay ve olgular arasında yapılır. Bu nedenle karşılaştırması yapılacak nesne, olay ve olguların tespiti ve sınıflandırılması gerekmektedir. Bu da analoji şeklindeki çıkarımla mümkün olur. Demek ki analoji, objeler arasında görülen ve bilinen benzerliklerden, görülmeyen ve bilinmeyen benzerliklere geçiş suretiyle yapılan bir çıkarımdır. Şimdiye kadar gördüğümüz iki çeşit çıkarımdan...

Tümdengelim ve Tümevarım

, zihnin tümel ve genel bir öner-meden tikel bir önermeye geçiş şeklinde yaptığı bir çıkarımdır. Tümdengelim çeşitli bilimlerde, sebepler-den sonuçlara, kanunlardan olaylara, prensiplerden sonuçlara geçiş suretiyle yapılır. Tümevarım ise, tüm-dengelimin tersine tikelden tümele, olaylardan kanunlara, sonuçlardan sebeplere ve prensiplere geçiş suretiyle zihnin yaptığı çıkarımlardır. Tümevarım pozitif tabiat bilimlerinde deney metodunun esasını teşkil eder. Analoji de, görülen ve bilinen benzerliklerden...

Metot ve Metodoloji- Sosyolojinin Metodu

  “Metot, bilinmeyen bir şeyi bulup meydana çıkarmak veya bilinen bir şeyi başkalarına gösterip isbat etmek için düşünceleri doğru ve sistematik bir şekilde sıralamak ve kullanmak sanatıdır”. “Metot kelimesi, araştırma yolu ile bulunup ortaya konabilecek somut sebep-netice ilişkilerini ve (mümkün olduğu hallerde) bu ilişkilerin temelinde yer alan soyut ilmî kanunları tespit edebilmek için izlenmesi gereken yol anlamına gelir.”  Bu nedenle...

Sosyolojinin Dalları

Sosyal olayın cereyan ettiği tarihi varlık alanı ile ilgili birçok bilim vardır. Sosyal realiteyi bir bütün kabul ettiğimizde bu bütünü tek tek parçalara bölüp inceleyen bu bilimler de bugün birçok alt dallara ayrılmıştır. Aynı şekilde sosyoloji de bu aşırı ihtisaslaşmadan nasibini almıştır. Bu alt sosyoloji disiplinleri genel sosyolojinin ele aldığı bütünü parçalayarak ele alır ve inceler. Ancak bu alt...

Sosyoloji ve Sosyal Bilimler İlişkisi

  Sosyoloji ve Sosyal Bilimler İlişkisi   Sosyoloji ve TarihTarih, geniş anlamda, geçmiş zamanları kendine konu olarak alan bir sosyal ilimdir. O, geçmiş zamanda meydana gelen sosyal olayları somut olarak belirli bir zaman ve mekân içerisinde inceler. Tarihin konusunu meydana getiren olaylar bir defalık olaylardır. Buna karşılık, sosyolojik olaylar da bir zaman ve mekânda cereyan ederler. Ancak tarih, olay ve olguları, zaman...

Sosyal Bilimlerin Sınıflandırılması

Bilimleri sınıflandırabilmek için elimizde iki ölçüt mevcuttur:      Konu     Metot Bu ayırım bize bilimlerin iki ortak noktasının olduğunu da gösteri-yor: Metot bakımından ortak nokta, konu bakımından ortak nokta.Yüzyılımızın başlarında yaşayan Kantçılar’dan Windelband’a göre, bilimleri birbirinden ayıran temel ölçüt ancak yöntem olabilir. Bu filozofa göre, insan bilgisini, gneseoloji ve yöntembilim bakımından önce ikiye gerekir:      Rasyonel bilimler (apriori bilimler)     Deneye dayanan bilimler (empirik...

Sosyolojinin Tanımı

  Farklı kavramlar ve farklı olgulara önem atfederek toplumu açıklama, sosyologları sosyolojinin de farklı tanımlarının yapılmasına götürmüştür. Sosyolojinin hangi kelime ve kavramlarla tanımı yapılırsa yapılsın incelediği alan ve diğer bilimlere nazaran sınırları bugün üç aşağı beş yukarı belli olmuştur. Bizim seçeceğimiz tanım, daha doğrusu iki tanım günümüz sosyologlarından olacaktır. Bunlardan birisi Türk sosyologu Amiran Kurtkan’ın, diğeri de Alman sosyologu Jakobus...

Sosyal Süreçler Bilimi Olarak Sosyoloji

Sosyal münasebetlerin yapısallaşması belli zamana ihtiyaç gösterir.   Davranışın belli bir zamanda yapısallşmasına eski deyimle vetire, yabancı deyimle proses yeni Tükçe ile süreç denmektedir.   Sosyal davranışlar, belli bir toplumun kültür, grup ve kurumlarında sosyal süreçler tarafından yaratılırlar. Bu süreçler doğuştan insanda potansiyel olarak mevcuttur. İnsanın tabii yapısında var olan bu olgular insanlar arasındaki ilişkilerin doğmasında ve yönlendirilmesinde rol oynarlar.   Gruplar ve kurumların...

Sosyal Kurumlar Bilimi Olarak Sosyoloji

  İster Weber’in “sosyal davranış”, isterse Durkheim’in “sosyal münasebet” kavramlarını kullanalım, en az iki kişi arasındaki ilişkiyi (insan-insan ilişkisini) ifade eden bu davranışlar, başka bir yapının oluşumuna dönüşürler. Bunlar da sosyal normlar ve kurumlardır.   Fert, çevresi tarafından tasvip gören davranış modellerine şuurlu veya şuursuz bir biçimde uyar. Böylece fert çevresindekilerle iyi ilişkiler kurma imkânına kavuşur.   Fert grup içinde, toplumun ona statülerine...

Davranış Bilimi Olarak Sosyoloji

  Bir varlığı tanımlayabilmek için o varlığı, kendi dışındaki varlıklardan ayırtetmek lazımdır. Bu da tanımlanacak varlığın temel özelliklerini belirtmekle mümkün olur. Felsefe tarihinde insanla ilgili tanımlarda insanı diğer varlıklardan ayıran beş temel özellik zikredilir.  Bunlar:   Akıl Düşünme Konuşma Alet yapma (alet kullanma değil) Sosyal hayat sürmedir.   Aslında bunların hepsi sonuçta düşünmenin ve aklın fonksiyonlarıdır. Bu nedenle insan düşünme ve akıl sahibi olma özelliği ile diğer varlıklardan ayrılır....