Formel ve İnformel Gruplar

Birincil ve ikincil grup ayrımları yanında, sosyal grubu analiz eden yaygın ve güvenilir ayrımlardan biri de formel ve informel şeklindeki ayrımdır. Bu tarz bir ayrımda, grup içindeki sosyal davranışlar esas alınır. Grup üyeleri ilk çizgide ahlak, örf-âdet, geleneklere (zımnî normlara) göre kendilerine yön çiziyorlar ve davranışta bulunuyorlarsa, böyle bir grup “informel grup” adını alır. Formel gruplarda ilişkileri düzenleyen kanunlar,...

Sosyal Kategori

  Bir veya daha çok ortak özellikleri bulunan şahıslar beraberce bir kategori meydana getirirler. Ancak bu özellikler sosyal mevki ve sosyal münasebetler için bir önem arzediyorsa sosyal kategori söz konusudur. Bir sosyal kategori meydana getiren şahısların karşılıklı temas, haberleşme ve sosyal ilişkilere ihtiyaçları olmadığı gibi, yerel yakınlıkları da gerekli değildir. Mesela Almanya’da ziraati kendilerine ek bir çalışma alanı seçen şahıslar...

SOSYAL GRUPLAR

   “Grup kavramı bilim literatürüne, günlük dilden geçmiştir. Günlük dilde grup şahıslardan, hayvanlardan, bitkilerden veya diğer nesnelerden küme halinde az sayıda olanları ifade etmek için kullanılır. Mesela bir ağaç grubu veya tartışma halinde olan bir öğrenci grubu gibi. Düzenli bir birimi ifade ettiğinde grup kavramı, özelliklerine göre insanların, eşyaların veya kavramların alt sınıflara ayırımında da kullanılır. Sözgelimi, atom fizikçiler grubu,...

Sosyal Yığın ve Kalabalık

  Biz, günlük dilden ayrı olarak, sosyolojik açıdan, tesadüfen bir araya gelmiş, yanyana birlikte bulunan, beraberce yürüyen insanları zaman ve mekân yakınlığı bulunsa da sosyal grup olarak adlandırmayız. Belirli sosyolojik özelliklerden yoksun olan insan yığınlarını bunlar ancak yalnız fiziki anlamda temas halinde oldukları, buna karşılık karşılıklı bir etkileşim ve iletişimde bulunmadıkları için sosyal yığın diye adlandırmaktayız. Demek ki sosyal yığında...

Kitle

  Yığın özelliği taşısa da ondan ve sosyal gruptan farklı özelliklere sahip olan bir gruplaşma türü daha vardır ki, buna sosyal kitle denmektedir. Kitlede de zaman, mekân, karşılıklı etkileşim sonucunda birlikte davranış söz konusu olmasına, hatta belli düzeyde hiyerarşik bir yapı bulunmasına rağmen fertler kitlenin oluşmasına etki eden faktörün veya faktörlerin gerektirdiği davranışları (rolleri) yerine getirirler. Buna karşılık sosyal grubun...

SOSYAL GRUPLAR

  Sosyal grup, araştırmacıların şuuru dışında mevcuttur. Bu nedenle o sosyal kategori olarak ifade edilemez. Sosyal grup, mensupları arasındaki karakteristik ilişkiler göz önüne alındığında yalın bir yığın da değildir. Sosyal grubun mensupları arasında karşılıklı ilişkiler ve düzenli bağlar mevcuttur. Bu nedenle Fichter grubu kısaca şöyle tanımlamaktadır: “Grup, birbirleri arasında karşılıklı münasebetler bulunan insanlardır.” Bir gruplaşma olgusunun “sosyal grup” olarak nitelendirile-bilmesi...

Sosyal Grup Yapısı

  Mikro düzeyde bir sosyal grubun yapısı statülerin yanyana ve üstüste gelmesi ile oluşur. Statüler rol ve pozisyonlardan meydana gelir. Roller ise toplumun sosyo-kültürel normlarına göre ifa edilir. Her statünün toplumda yetki ve sorumluluğa dayalı bir değeri (prestiji) mevcuttur. Daha açık bir anlatımla fert toplumda sahip olduğu statüsü ile yer alır. Nasreddin Hoca’nın “ye kürküm ye” hikâyesinde statü kürkle sembolize...

Pozisyon-Rol-Statü

Toplumun temel görevi, kendisi ile fert arasında yer alan; tampon vazifesi gören sosyo-kültürel kişiyi meydana getirmektir. Toplumun bütünlüğü ve sürekliliği-sosyo kültürel kurallara uymakla sağlanır. Ferdin toplum kurallarına uyması bu kuralların emir ve yasaklarını yerine getirmesi ile olur. Bu anlamda toplum kuralları ferdin eline verilmiş senaryolardır. Fert bu senaryolar-daki rolünü ifa derecesine, gücü ve yeteneğine göre toplum katında bir yer...

Liderlik Çeşitleri

  Max Weber otorite tiplerini açıklamada çıkış noktası olarak “meşruiyet” ölçüsünü temel alır. Weber’e göre üç meşruiyet tipi vardır: a. Geleneksel b. Karizmatik c. Yasal. Bunlar meşru otoritenin “saf (ideal) tip” lerini meydana getirirler.  Weber’in bu tiplemesinden hareketle üstlendiği rol ve icra ettiği görevler bakımından lider ve liderlik türlerini: • Otokratik lider ve liderlik• Karizmatik lider ve liderlik• Demokratik lider ve...

Şahsiyet Tipolojileri

  Sosyal şahsiyetle ilgili birçok tipoloji denemesi yapılmıştır. Bunlar arasında, hem günümüz hem de geçmiş toplum sistemleri içindeki şahsiyet yapıları için olanlar da vardır. Pek çok şahsiyet tipolojileri arasında orjinal olanlardan bir kaçı şöyledir:W. J. Thomas ve Znaniecki, ‘harabi’ (bohem), ‘darkafalı’ (philister) ve ‘yaratıcı’ şahsiyet tiplemesi yapar. Park ve Stonequist ‘marjinal’ şahsiyet tipleri üzerinde dururlar. William Whyte ‘sokak köşesi çocuğu’,...

Sosyal Kimlik

  İnsanda ferdi davranışın sebeplerini açıklamak için şahsiyetin oluşumu konusu bütün psikologların ilgi duyduğu ve ele almak zorunda kaldıkları temel bir olgudur. Özellikle derinlik psikologları Sigmund Freud (1875-1939), Alfred Adler (1870-1937), C. Gustav Jung (1875-1961), Erich Fromm (1900-1980)  ve diğerleri benliğin oluşumuna ayrı bir önem vermişlerdir. Sosyologlar ise konuya toplumsal ve milli kimlik açısından bakmışlardır.Kimlik konusu psikolojik, sosyolojik ve antropolojik...

Sosyal Kişi ve Sosyoloji

  Beşeri birlikte hayat (sosyal hayat) gözlendiğinde, sonuçta onun tek tek insanlarla ilgili olduğu görülecektir. Gruplar ve kurumlarda ise sosyal ilişkiler veya sosyal süreçler gözlenebilir. Diğer bir ifade ile, tek tek insanların birlikte bir şeyler yaptığı görülür. Veya, tek tek insanların birlikte aynı veya benzer şeyleri yerine getirdiği gözlenir. O halde her defasında, kişinin başkalarına karşı tepki göstermesine neden olan...

LİDER ve LİDERLİK

  Sosyo-kültürel şahsiyetin özel bir tipi de toplumda “lider” kavramı ile ifade edilen kişidir. “Lider, grubun/toplumun diğer üyelerinden belli özellikleriyle ayrılan; grup faaliyetleri üzerine etki eden grup üyesi”  olarak tanımlanmaktadır. Bu anlamda lider, tek bir ferttir. Tek bir fert olması bakımından psikolojinin inceleme alanına, iki veya daha çok ferdin bir araya geldiği yerde ortaya çıkması ve grup üyeleri ile etkileşim...