Sosyolojinin Dalları

Sosyal olayın cereyan ettiği tarihi varlık alanı ile ilgili birçok bilim vardır. Sosyal realiteyi bir bütün kabul ettiğimizde bu bütünü tek tek parçalara bölüp inceleyen bu bilimler de bugün birçok alt dallara ayrılmıştır. Aynı şekilde sosyoloji de bu aşırı ihtisaslaşmadan nasibini almıştır. Bu alt sosyoloji disiplinleri genel sosyolojinin ele aldığı bütünü parçalayarak ele alır ve inceler. Ancak bu alt...

Sosyal Bilimlerin Sınıflandırılması

Bilimleri sınıflandırabilmek için elimizde iki ölçüt mevcuttur:      Konu     Metot Bu ayırım bize bilimlerin iki ortak noktasının olduğunu da gösteri-yor: Metot bakımından ortak nokta, konu bakımından ortak nokta.Yüzyılımızın başlarında yaşayan Kantçılar’dan Windelband’a göre, bilimleri birbirinden ayıran temel ölçüt ancak yöntem olabilir. Bu filozofa göre, insan bilgisini, gneseoloji ve yöntembilim bakımından önce ikiye gerekir:      Rasyonel bilimler (apriori bilimler)     Deneye dayanan bilimler (empirik...

Sosyolojide Deney Metodu

  Bilimsel bilgi, olayların ve olguların gözlenmesi ve deney metotları ile elde edilir. Sosyoloji de deneysel bilim olma amacındadır. Ancak sosyolojinin deneyselliğinin pozitif tabiat bilimlerindeki kadar kesin sonuçlar verecek uygunlukta ve güçte olmadığını burada söylememiz gerekir. Buna rağmen konusunun gerçek (real) alanla ilgili olması dolayısıyla sınırlı da olsa sosyolojide bazı alanlar için deney metodunu kullanmak mümkün olmaktadır. Deney metodu, bir olaya...

Dökümantasyon Metodu

Dökümantasyon metodu tarihî olan bilimler tarafından kullanılır. Bu anlamda dökümantasyon metodu, olmuş, bitmiş olayların araştırılmasını ifade etmektedir. Sosyal bilimlerde olayların araştırılması diğer bilimlerdekinden daha önemlidir. Çünkü bu disiplin henüz daha az gelişmiş veya gelişme aşamasındadır. El değmemiş sayısız tarihi belge vardır. Bunlar bir sosyolog için hazinedir. Ne var ki sosyal olay ve olguların araştırılması ve gözlenmesi güç bir engelle karşı...

Sosyolojide Tasvir Metodu- Tesadüfî Örnekleme – Kota Örneklemesi – Monografik – Anket-Mülakat – Gözlem teknikleri

Bir sosyal araştırmada sosyal olay ve olguların olduğu gibi, değişti-rilmeden ortaya konması “tasvir metodu” ile yapılır. Uygulamalı sosyal araştırmalarda tasvir metodunun özel bir şekli de “survey”dir. Buna “tarama modeli” de denilmektedir. Survey araştırmalarıyla objelerin, olay ve olguların, kavramların ne oldukları açıklanmaya çalışılır. Bu tür incelemeler mevcut durumları, şartları ve özellikleri olduğu gibi ortaya koymaya çalışır.Survey araştırmaları, sadece verileri toplayıp...

Metot ve Metodoloji- Sosyolojinin Metodu

  “Metot, bilinmeyen bir şeyi bulup meydana çıkarmak veya bilinen bir şeyi başkalarına gösterip isbat etmek için düşünceleri doğru ve sistematik bir şekilde sıralamak ve kullanmak sanatıdır”. “Metot kelimesi, araştırma yolu ile bulunup ortaya konabilecek somut sebep-netice ilişkilerini ve (mümkün olduğu hallerde) bu ilişkilerin temelinde yer alan soyut ilmî kanunları tespit edebilmek için izlenmesi gereken yol anlamına gelir.”  Bu nedenle...

Sosyolojik Kanunlar- Sebeplilik- Yapı – Birlikte Değişme – Tarihî -İstatistik – Geleceğe Yönelik Tahmin Tipolojileri

Toplumla ilgili kesin kanunlara varmak mümkün değildir. Buna rağmen önceki bölümlerde ifade ettiğimiz sosyal varlık alanını belirleyen ilkeler (prensipler) çerçevesinde birtakım doğru açıklamalara varmak mümkündür. Bu anlamda sosyolojik açıklama ile ilgili kanunları şu şekilde ifade edebiliriz: Sebeplilik KanunlarıOlaylar zincirinde önce gelen halkaların, sonrakilerin sebebini teşkil etmesi halidir. Ard ardına gelen, aynı zaman ve mekânlarda ortaya çıkan, birbirine benzer olay ve...

Analoji ve Karşılaştırma Metodu

Düşünmenin temel fonksiyonlarından birisi de karşılaştırma yap-maktır. Karşılaştırma, birbirine benzer nesne, olay ve olgular arasında yapılır. Bu nedenle karşılaştırması yapılacak nesne, olay ve olguların tespiti ve sınıflandırılması gerekmektedir. Bu da analoji şeklindeki çıkarımla mümkün olur. Demek ki analoji, objeler arasında görülen ve bilinen benzerliklerden, görülmeyen ve bilinmeyen benzerliklere geçiş suretiyle yapılan bir çıkarımdır. Şimdiye kadar gördüğümüz iki çeşit çıkarımdan...

Sosyal Süreçler Bilimi Olarak Sosyoloji

Sosyal münasebetlerin yapısallaşması belli zamana ihtiyaç gösterir.   Davranışın belli bir zamanda yapısallşmasına eski deyimle vetire, yabancı deyimle proses yeni Tükçe ile süreç denmektedir.   Sosyal davranışlar, belli bir toplumun kültür, grup ve kurumlarında sosyal süreçler tarafından yaratılırlar. Bu süreçler doğuştan insanda potansiyel olarak mevcuttur. İnsanın tabii yapısında var olan bu olgular insanlar arasındaki ilişkilerin doğmasında ve yönlendirilmesinde rol oynarlar.   Gruplar ve kurumların...

Prensip – Sosyoloji

   “Prensip, kendisinden başka önermeler çıkaran tümel ve temel bir önermedir.” Doğrulukları tartışılmadan kabul edilir. Bilimlerin inceledikleri olaylara başlangıç ödevini görürler. Mesela, mantığın “aynîlik, çelişmezlik, üçüncü halin imkânsızlığı” prensipleri, hukuk ve kanunların temelini oluşturan “adalet” prensibi gibi. Prensipler, deney öncesi “a priori” vardırlar. Bunun için deneyden elde edilen kanunlardan farklıdırlar yani kanunlardan daha genel ve daha geniştirler, sanki kanunların kanunu...

Özel Metotlar

Bütün bilimlerin ortaklaşa kullanmak zorunda oldukları genel metotlar yanında her ilmin kendine özgü metot ve bilgi toplama teknikleri mevcuttur. Zaten bilimlere felsefeden bağımsızlıklarını kazandıran da bu metotları olmuştur. Mesela, sosyoloji, felsefenin düşünme metodundan ayrılarak; düşünmenin dışında, sosyal alana yönelmesi ve uygulamalı metotlara başvurması ile bağımsız bir bilim olabilmiştir.

Sosyometri Metodu – Sosyoloji

  Fizik, Kimya gibi tabiat bilimlerinin inceledikleri varlıklar şuurdan yoksun olduğu için bu bilimlerde kesin hükümlere ulaşmak kolay olmaktadır. Peki, sosyal bilimlerde böyle kesin sonuçlar elde edilebilir mi? İnsanın “ben”, “biz” ve “başkası”nı içine alan bio-psiko-sosyal hayatını her yönüyle incelemek nasıl mümkün olabilir?Avrupa sosyolojisi cemiyet hakkında hüküm verirken ferdi ihmal etmiştir. Aksine, Amerika’da sosyoloji daha ziyade ferde yönelmiş, deney ve...

Sosyoloji ve Sosyal Bilimler İlişkisi

  Sosyoloji ve Sosyal Bilimler İlişkisi   Sosyoloji ve TarihTarih, geniş anlamda, geçmiş zamanları kendine konu olarak alan bir sosyal ilimdir. O, geçmiş zamanda meydana gelen sosyal olayları somut olarak belirli bir zaman ve mekân içerisinde inceler. Tarihin konusunu meydana getiren olaylar bir defalık olaylardır. Buna karşılık, sosyolojik olaylar da bir zaman ve mekânda cereyan ederler. Ancak tarih, olay ve olguları, zaman...