Ernest Burgess (1866-1966): Ortak Merkezli Daireler Kuramı – Kent Sosyolojisi

Bu kurama göre, kent biyolojik çevredeki süreçlerle karşılaştırılabilecek, olan rekabet, işgal ve yerini alma süreçleri yoluyla doğal alanlara bölünmüştür. Bu süreçler farklı mahallelerin bölünme özelliklerini belirler. Kent merkezlerinde, iş, ticari kuruluşları ve eğlence merkezleri yer almaktadır. Bu merkezi çevreleyen iç kentte çok sayıda ucuz daire veya pansiyona sahip çürümeye yüz tutmuş mahalleler vardır. Daha uzakta, en dıştaki orta sınıf banliyöleriyle birlikte, fazla hareketlilik göstermeyen işçi...

Kent sosyolojisi nedir

İlk seferde cevaplandırılması kolay bir soru değildir. Kent ya da şehir nedir? “Kentsel”in anlamı nedir? Kentsel olan mekânsal bir yığılma mı- dır? Belirli büyüklükte bir nüfus mudur? Ya da basitçe kırsal olanın karşıtı mıdır? Bu ünitede, kent sosyolojisine sosyo-mekânsal bir bakışla yaklaşılacaktır. Bu yaklaşıma göre, mekânsal ve çevresel konuların her zaman sosyal ilişkilerin bir bölümü ve parçası olduğu kabul edilmektedir. Dolayısıyla çevre konuları...

Kent – Kentleşme Kavramı – Kent Kuramları

Kentleşme ise dar anlamda, kent sayısının ve kentlerde yaşayan nüfus sayısı- nın artmasıdır. Kentleşme, “sanayileşmeye ve ekonomik gelişmeye koşut olarak kent sayısının artması ve bugünkü kentlerin büyümesi sonucunu doğuran, toplum yapısında, artan oranda örgütleşme, iş bölümü ve uzmanlaşma yaratan insanların davranışı ve ilişkilerinde kentlere özgü değişikliklere yol açan bir nüfus birikim sürecidir”. Ancak, kentleşme süreci salt nüfusun mekânda yer değiştirmesini aşan, ekonomik, toplumsal ve kültürel...

KENT SOSYOLOJİSİNİN YÜKSELİŞİ: ŞİKAGO OKULU

Kentlerin sosyolojik olarak analiz edilmesine yönelik kuramsal çerçeve ilk kez şikago Okulu tarafından geliştirilmiştir. şikago Okulu’nda kent sosyolojisine katkı yapan düşünürlerin başında Robert Park, Ernest Burgess, Roderick McKenzie ve Louis Wirth gelmektedir. 1920’lerden 1940’lara kadar, şikago Üniversitesi’yle bağlantılı çok sayıda yazar, özellikle Robert Park, Ernest Burgess ve Louis Wirth yıllarca sosyolojideki kuram ve araştırmaların ana temeli olan düşünceler geliştirmişlerdir. Bu anlamda şikago Okulu tarafından geliştirilen...

Henri Lefebvre (1901-1991): Toplumsal Ürün Olarak Mekân – ÇAĞDAŞ KENT SOSYOLOJİSİ KURAMLARI

Lefebvre’ye (1991) göre, mekân üretim ilişkilerini ve yeniden üretimin toplumsal ilişkilerini içermektedir. Lefebvre’ye göre, mekân toplumsal bir üründür ve her üretim biçimi kendi mekânını üretmektedir. Böylece, mekânın üretim sürecinde yaratılan yeni mekânlar aynı zamanda yeni toplumsal ilişkiler oluşturmaktadır. Kapitalizm, mekân üretiminde, kendi temsillerini yapılı bir çevre aracılığıyla inşa etmektedir ve mekânsal pratikler bu temsiller ile toplumsal ilişkiler arasındaki etkileşim sonucunda oluşmaktadır. Lefebvre’ye göre kent planlaması...

ANTİK DÖNEMDE KENTLER

Antik kentlerin şziksel özellikleri Antik Yunan ve Roma kentleri için çok çeşitli tarihsel kaynak vardır. Bunlar mitoloji metinleri, tiyatro oyun metinleri, felseş metinler ve Vitruvius’un “Mimarlık Üzerine On Kitap’ı gibi tarihi kaynaklar olarak günümüze kadar ulaşmıştır. Eski Yunan uygarlığında site (kent), aynı zamanda devlet anlamına geldiğinden, Platon’un “Devlet” adlı eseri, antik kentlerin kurumsal işleyişi için çok önemli kaynaktı r. Bunun yanı sıra edebî ve mitoloji...

İLK YERLEŞİMLER (NEOLİTİK YERLEŞİMLER) VE KENTLER

Neolitik yerleşimlerin oluşumunu ve özellikleri İnsanlığın milyonlarca yıllık bir yaşam öyküsü vardır. Uygarlık bu uzun süreç içinde yaşanan deneyim ve arayışların birikimiyle biçimlenmiştir. Ancak kültürü oluşturan öğelerin gelişmek yerine değiştiği, yani nicel birikimlerim niteliksel dönüşüme uğradığı dönemler de vardır. Böylesi dönemlerde yeni arayışlar ve yeni çözümlerin etkisiyle hızlı değişimler gerçekleşir. İnsanlık tarihinin görece erken tarihlerindeki bu hızlı değişimlerin binlerce yıl sürdüğünü de belirtmek gerekir. Bir...

Robert Ezra Park (1864-1944): Ekolojik Yaklaşım – Kent Sosyolojisi

  Ekolojik kuramı geliştiren ilk kent sosyologları R. Park, Roderick McKenzie ve E. Burgess’tir. Kentsel ekoloji kuramı ilk modern sanayi kentlerinde kentsel büyüme ve mekânsal ayrımlaşma sorununu açıklamayı amaçlayan bir kuramdır. Park, kenti ilk kez sistematik olarak analiz eden kuramcı olarak düşünülebilir. Kent sosyolojisinde getto, çöküntü alanları ve lüks konut vb. kavramsallaştırmaları ilk kez bu yaklaşım gündeme getirmiştir. Ekolojistler ilk kez kentsel mekân ile sosyal süreçler...

ORTACAĞ KENTİ – Kent Sosyolojisi

Ortaçağ kentinin gelişimini ve özelliklerini ifade edebilmek. Neden Avrupa’da Ortaçağ kentlerinin analizi önemlidir? Roma İmparatorluğu’nun sonunda, merkezî otorite azaldı; yetki, otorite parçalandı ve bu toplumsal ve siyasal düzenin bozulduğu bir dönem oldu. İçte olduğu kadar dıştaki savaşlar bu dönemin tipik bir özelliğiydi. Korunma için artan bir ihtiyaç vardı. Ticaret ve piyasa ilişkileri önemini kaybetti. Henry Pirenne, 10. yüzyıl öncesi tarım medeniyetini tartı şırken, bu dönemde...

Kentlerin Kökeni ve Tarihi

Toplumsal ilişkilerin mekânsal izdüşümü olarak kent, dünyevi olanı kutsal olandan, çalışmayı eğlenceden, kamuya ait olanı özel olandan, erkekleri kadınlardan, aileyi ona yabancı olan her şeyden ayıran sınır çizgileri ağının kendi içinde kesiştiği, aynı zamanda da onun yapısını oluşturduğu bir mekân görünümüyle karsımızaçıkar. Kentleşmenin altı bin yıl öncesine kadar uzanan bir tarihî süreç içinde yer aldı- ğı ve kesintisiz bir gelişmenin ürünü olarak günümüze kadar...

ÇAĞDAŞ KENT KURAMLARI – Kent Sosyolojisi

1970’lerin başında Lefebvre, Castells ve Harvey’in öncülüğünde yeni sorular sormaya başlayan eleştirel kent teorisi, kentsel gelişmeyi ve kentsel gelişmenin evrelerini eleştirel bir bakış açısıyla kavramsallaştırmıştır. Bu yaklaşımlar öncelikle kentleşmedeki evrensellik ideolojisini eleştirmişlerdir. Bu eleştirinin merkezinde, kentlerin kapitalist üretim tarzı altında ortaya çıkmış sosyal olarak kurulmuş ölçekler olduklarını yok sayan ve kentsel mekânı biyolojik analoji yoluyla betimlemeye çalışan Chicago Okulu bulunmaktadır (Türkün ve Kurtuluş, 2005, s.19). 1960’lı...

David Harvey (1935- ): Sermaye Birikimi Olarak Kent ÇAĞDAŞ KENT SOSYOLOJİSİ KURAMLARI

Ekonomi politik perspektişn bir başka temsilcisi olan Harvey, kent çalışmalarında genel olarak kapitalist sistemin adaletsizliği üzerine odaklanmaktadır. Harvey, mekân kavramını kapitalist sermaye birikimin hareketleri ve krizleri kapsamında ele almaktadır. Harvey’e göre kapitalist kentleşme, üretim sürecinde ekonomik krize giren sermayenin, kârlarını arttırmak amacıyla yatırımlarını daha kârlı olan kentsel yapılı çevreye yönlendirmelerinin sonucunda gelişmiştir. Kapitalist girişimciler azalan kârlarını tekrar azamiye çıkarabilmek için üretim sürecinin dışında kentlere yönelerek kentlerin...

Kentleşme Louis Wirth

Kentleşme Louis Wirth Louis Wirth (1857-1952) Almanya'nın bir köyünde zengin Yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi, ancak o ondört yaşındayken ailesi Amerika'ya göç etti. Chicago Üniversitesi'ni bitiren Wirth daha sonra aynı üniversitede Profesör olarak çalışmaya başladı ve 1920'lerde ünlü Chicago Sosyal Bilim Okulu'nun önde gelen şahsi­yetlerinden biri oldu. Yirminci yüzyıl başlarında Amerikan kent dev- riminin tam ortasında yer alan...