Din Sosyolojisinde Dini Grup Tipolojileri

   Bu noktada Hıristiyanlığın dışındaki diğer dinler pek itibara alınmamıştır. Batılı din sosyologları genel olarak dini grupları; topluma verilmiş birer cevap, birer sosyal realite ve sosyalleşme çabaları olarak algılamaktadır. Bu durum Batı’da birçok dini grubun resmen tanınmasıyla yakından ilgilidir. Batı’da dini grup tipolojileri genellikle ´church-sect` dikotomisinden hareketle; ´ecclesia`, ´sect`, ´de- nomination` ve ´cult` kavramları etrafında oluşmuştur. Öte yandan B.R. Wilson...

DİN SOSYOLOJİSİNİN KISA TARİHİ

Öncüler Din sosyolojisinin nispeten yeni bir bilim olduğunu, 20. yüzyılın başlarında bağımsız, deneysel ve sistematik bir bilim haline geldiğini belirtmiştik. Bu anlamda din sosyolojisi bilim olarak yeni olsa da din ve toplum sorunsalı üzerinde düşünme ve inceleme yeni değildir. İnsanlık tarihi araştırmaları, dinin insan ve toplum hayatında “fıtri” (doğuştan yatkın) bir gerçeğe sahip olduğunu göstermektedir. Dünya üzerinde dinden ve dini yaşayıştan uzak bir toplumun yaşadığı bilinmemektedir. İnsanlık...

TOPLUMSAL DEĞİŞİM-DİN İLİŞKİLERİ

Din ile toplumsal değişimin karşılıklı ilişkilerinin temelde iki tipte gerçeklik kazandığı söylenebilir: Bunlardan birincisi, dinin etkili olduğu din-toplumsal değişim ilişkisi; ikincisi ise toplumsal değişimin etkili olduğu toplumsal değişim-din ilişkisidir. Dinin etkili olduğu toplumsal değişim-din ilişkisi, kendi içinde üç tipte ele alınabilir: Birincisi, dinin toplumsal değişimi yavaşlatıcı, hatta bazen engelleyici bir etken olarak etkili ve işlevsel olduğu din-toplumsal değişim ilişkisi; ikincisi, dinin toplumsal değişimi takviye edici bir...

Din Sosyolojisinin Konusu

Bir sosyal bilim olan sosyoloji, diğer bilimlerden konusu ve alanı itibariyle farklılık gösterir. Sosyolojinin konusu insan toplumlarıdır. Toplumu ve orada meydana gelen sosyal olayları inceler. Toplum içinde ortaya çıkan sosyal ilişkileri, sosyal olayları, sosyal kurumları, sosyal yapıları ve bu yapıdaki değişmeleri kendine konu edinir. Sosyoloji, toplumsal hayatın bilimidir. Toplumsal hayat iki veya daha fazla insanın bilinçli ilişkileriyle ilintilidir. İnsanlar arası ilişkiler yani her hangi bir şekilde...

TÜRKİYE’DE DİN SOSYOLOJİSİ

Batı’da, sosyolojinin felsefi bir geleneği vardır. Sosyoloji, felsefi düşüncenin toplum olayları üzerine eğilmesi sonucu doğmuştur. Ülkemizde ise, İbn Haldun’un etkisiyle sosyolojinin ilk habercileri tarihçiler olmuştur. Katip Çelebi, Naima, Müneccimbaşı, Pirizâde, Ahmet Cevdet Paşa, Mizancı Murat Bey bunun örnekleridir. Özellikle A.Cevdet Paşa, tarihi sosyolojik açıdan ele alan ilk tarihçidir. Türkiye’de Batılı anlamda sosyoloji ise, II. Meşrutiyet öneminde, A.Comte’nin kurup Durkheim’in geliştirdiği sosyoloji okulunun düşüncelerini seyen Ziya alp ile...

Din-Toplum İlişkileri

Dinî inançlar, insan kaderinin en etkili faktörüdür. Din, kültürün ilk basamaklarından başlayarak aile, oymak, kabile, boy ve millet gibi tabiî birliklerle hep yakın ilişki içinde bulunmuştur. İnsanlarla dinin bu birlikteliği günümüze kadar çeşitli biçimlerde devam etmiş ve tarihin sonuna kadar da devam edeceğe benzemektedir. Toplumların evrensel bir boyutu olan din geniş anlamda, kitabî (teorik, itikadî) ve uygulamalı (ibâdî), bireysel ve cemaatsel, sübjektif ve objektif yönleriyle; inanç,...

İslam Dünyasında Din Sosyolojisi

İslam dünyasında bilimlerin oluşum süreci çok erken bir dönemde başlamıştır. İslam’ın başlangıç yıllarından itibaren gerek Kur’an–ı Kerim’in gerekse Hz. Muhammed’in bilgiyi, öğrenmeyi, aklı ve düşünceyi öven, özendiren açık beyanlarının Müslümanların kısa zamanda bu alanlarda önemli mesafeler kat etmelerinde ve dolayısıyla yeni bilimlerin ortaya çıkmasında itici rol oynadığı söylenebilir. Ayrıca İslam’ın süratle yayılması, fetihlerle farklı coğrafyalara açılması, yeni toplumlarla, çeşitli kültürlerle ve dinlerle karşılaşması, ortaya çıkan yeni...

Din Sosyolojisi Kitap Okuma Listesi

Değerli Meslektaşlarım ve Sevgili Öğrenciler! Açık kaynaklarda hiçbir din sosyolojisi kitap okuma listesinin olmaması sebebiyle bir kitap okuma listesi hazırlama zarureti hasıl olmuştur. Çünkü pek çok farklı seviyedeki öğrencilerimiz zaman zaman bu tür taleplerde bulunmakta ve bizler de bireysel olarak kitaplar tavsiye etmekteyiz. İfade etmeliyim ki açık kaynaklarda farklı üniversitelerin sosyoloji bölümleri doktora yeterlilik için değişik listeler yayınlamış görünmektedir. Ancak...

Peter Berger Kimdir Hayatı ve Fikirleri

Çağdaş dinin sosyal psikolojisi hakkındaki görüşünü büyük ölçüde Luckmann’a borçlu olduğunu ifade eden Berger, “Dinin Sosyal Gerçekliği” adlı eserinde, insanı merkeze oturtan antropolojik ve fenomenolojik bir din sosyolojisinin yöntemlerini geliştirmeye çalışmaktadır. Dini, onun toplumsal işlevselliği açısından tanımlamaya girişen en inandırıcı ve en kapsamlı girişimin, Luckmann’ın “Görünmeyen Din”deki teorisi olduğunu belirten Berger, Luckmann’ın, beşeri olan her şeyin aynı zamanda dini de olduğu yönündeki antropolojik varsayımlarına ve kiliseye...

DİN SOSYOLOJİSİ YÖNTEM VE TEKNİKLERİ

Yöntem (metot, usul); belli bir amaca, hedefe ulaşabilmek için izlenilmesi gereken yol, süreç, sistem anlamına gelir. Teknikler ise; seçilen yönteme bağlı olarak belirlenen ve kullanılan bilgi edinme araçlarıdır. Din sosyolojisi, dinin toplumsal boyutunu, sosyal gerçeklik olarak ele alıp incelerken genel sosyolojinin yöntem ve tekniklerinden yararlanır. Başka bir ifade ile din sosyolojisi, sosyolojinin yöntem ve yaklaşımlarının dini-sosyal alana uygulanmasıdır. Bu nedenle, sosyoloji gibi, din sosyolojisi de tümevarımcı...

Toplumsal Değişim ve Din

  ilişkilerini, yani dinin toplumsal değişime etkilerini, toplumsal değişimin de dine etkilerini ele almak, din sosyolojisinin ilkelerine uygunluk açısından ve sosyal bir fenomen olarak dinin doğru okunup anlaşılması bakımından gereklidir. Din ile toplumsal değişimin ilişkileri tek boyutlu olmayıp çok yönlüdür ve bu ilişkilerde dinin yanı sıra başka birçok etken de etkili olabilmektedir. Gerek toplumsal değişim karşısında etkili bir unsur olarak, gerekse toplumsal değişim karşısında edilgen bir...

Dine Sosyolojik Bakış

Sosyoloji, son çözümlemede bir bakış şekli, bir düşünme biçimidir. Ne üzerine bir bakış veya düşünme biçimidir? Toplumsal bir varlık olarak insan üzerine. O halde bir bakışı sosyolojik bakış yapan veya sosyolojiyi sosyoloji yapan nedir? Öncelikle sosyoloji insan birlikteliği gerçeğine odaklanır. Bu, sosyolojiyi diğer bilim dallarından ayırmada önemli bir ölçüttür. Örneğin ekonomi, merkezî dikkatini, insanların yeryüzünde yaşayabilmek için istedikleri maddî şeyler üzerine yoğunlaştırır. Tarih, geçmiş olay ve...

Dinin Sosyolojik Manası

Din sosyolojisi, dinin sosyolojik manasıyla ilgili bir sosyal bilim dalıdır. Dinin sosyolojik manası, dini sosyolojik zaviyeden ele almayı; anlamayı, tasvir etmeyi, yorumlamayı; dinin toplumsal gerçekliğini; sosyal bir fenomen olarak dini, din ile toplumun karşılıklı ilişkilerini, olduğu veya gerçekleştiği gibi, sosyolojik perspektiften, ampirik verilere dayanarak, ama onu büsbütün sosyal ve sosyolojik olana indirgemeden anlama ve yorumlama çabalarını ihtiva etmektedir. Dinin Tanımı Din üzerine yapılan tanımlardan her biri, dinin...