Din Sosyolojisinin Doğuşu ve Gelişimi

Sosyolojinin sistemleşmesi, kurumsallaşması ve kendini ‘felsefe’den sıyırarak bağımsız bir bilim haline gelmesi 19. yüzyılın ortalarında gerçekleşmiştir. İlk defa Aguste Comte (1839) tarafından kullanılan sosyoloji kelimesi, Latince “socio” (toplum) ve Grekçe “logie” (bilim) kelimelerinin birleşmesinden meydana gelmiştir. Sosyoloji dilimize önce, “İlm-i İctima” ve “içtimaiyat” olarak çevrilmiştir. Günümüzde “toplumbilim” olarak Türkçeleştirilse de, bütün dünyada olduğu gibi, ülkemizde de sosyoloji olarak kullanımı rağbet görmektedir. Etimolojik anlamıyla Sosyoloji’yi toplumsal olanın bilimi...

Din Sosyolojisinin Konusu

Bir sosyal bilim olan sosyoloji, diğer bilimlerden konusu ve alanı itibariyle farklılık gösterir. Sosyolojinin konusu insan toplumlarıdır. Toplumu ve orada meydana gelen sosyal olayları inceler. Toplum içinde ortaya çıkan sosyal ilişkileri, sosyal olayları, sosyal kurumları, sosyal yapıları ve bu yapıdaki değişmeleri kendine konu edinir. Sosyoloji, toplumsal hayatın bilimidir. Toplumsal hayat iki veya daha fazla insanın bilinçli ilişkileriyle ilintilidir. İnsanlar arası ilişkiler yani her hangi bir şekilde...

Din Sosyolojisinin Bilimler Sınıflamasındaki Konumu

Çağlar boyunca, gerek İslâm düşünürleri arasında, gerekse Batı bilim dünyasında bilimlerin sınıflaması, her birinin kendine özgü yaklaşım biçimlerine göre yapılmıştır. Bu yüzden, farklı ölçütlere göre, birçok “Bilimler Sınıflaması” dan (tasnifi) söz edilebilir. Bütün bu sınıflamaların değerlendirilmesi konumuz dışındadır. Bilim dalımızın, bilimler arasındaki konumunu belirleyebilmek için, çağımızda bilim alanında yadırganmayan bir sınıflamaya göre, bilimleri üçe ayırmak mümkündür: 1. Doğa Bilimleri (Doğa ve doğa olayları ile ilgilenen bilimler: Fizik, Kimya,...

Özel Din Sosyolojileri

Sosyoloji de olduğu gibi din sosyolojisi de uzmanlaşmış alt dallara ayrılmıştır. Bütün dinlerin sosyolojik incelemesini kendine konu edinen genel din sosyolojisi ile yalnız bir dine ait sosyolojik konuları ele alan özel din sosyolojileri vardır. Genel din sosyolojisi, konu, yöntem, teorik temellerin araştırılmasının yanı sıra, bütün dinlerin din ve toplum ilişkileri ve etkileşimi bağlamında inançları, pratikleri, grupları ve örgütlenmelerinin genel ve karşılaştırmalı incelemesini yaparken, özel din sosyolojileri,...

DİN SOSYOLOJİSİ YÖNTEM VE TEKNİKLERİ

Yöntem (metot, usul); belli bir amaca, hedefe ulaşabilmek için izlenilmesi gereken yol, süreç, sistem anlamına gelir. Teknikler ise; seçilen yönteme bağlı olarak belirlenen ve kullanılan bilgi edinme araçlarıdır. Din sosyolojisi, dinin toplumsal boyutunu, sosyal gerçeklik olarak ele alıp incelerken genel sosyolojinin yöntem ve tekniklerinden yararlanır. Başka bir ifade ile din sosyolojisi, sosyolojinin yöntem ve yaklaşımlarının dini-sosyal alana uygulanmasıdır. Bu nedenle, sosyoloji gibi, din sosyolojisi de tümevarımcı...

DİN SOSYOLOJİSİNİN KISA TARİHİ

Öncüler Din sosyolojisinin nispeten yeni bir bilim olduğunu, 20. yüzyılın başlarında bağımsız, deneysel ve sistematik bir bilim haline geldiğini belirtmiştik. Bu anlamda din sosyolojisi bilim olarak yeni olsa da din ve toplum sorunsalı üzerinde düşünme ve inceleme yeni değildir. İnsanlık tarihi araştırmaları, dinin insan ve toplum hayatında “fıtri” (doğuştan yatkın) bir gerçeğe sahip olduğunu göstermektedir. Dünya üzerinde dinden ve dini yaşayıştan uzak bir toplumun yaşadığı bilinmemektedir. İnsanlık...

İslam Dünyasında Din Sosyolojisi

İslam dünyasında bilimlerin oluşum süreci çok erken bir dönemde başlamıştır.İslam’ın başlangıç yıllarından itibaren gerek Kur’an–ı Kerim’in gerekseHz. Muhammed’in bilgiyi, öğrenmeyi, aklı ve düşünceyi öven, özendirenaçık beyanlarının Müslümanların kısa zamanda bu alanlarda önemlimesafeler kat etmelerinde ve dolayısıyla yeni bilimlerin ortaya çıkmasındaitici rol oynadığı söylenebilir. Ayrıca İslam’ın süratle yayılması, fetihlerlefarklı coğrafyalara açılması, yeni toplumlarla, çeşitli kültürlerle ve dinlerlekarşılaşması, ortaya çıkan yeni...

TÜRKİYE’DE DİN SOSYOLOJİSİ

Batı’da, sosyolojinin felsefi bir geleneği vardır. Sosyoloji, felsefi düşüncenin toplum olayları üzerine eğilmesi sonucu doğmuştur. Ülkemizde ise, İbn Haldun’un etkisiyle sosyolojinin ilk habercileri tarihçiler olmuştur. Katip Çelebi, Naima, Müneccimbaşı, Pirizâde, Ahmet Cevdet Paşa, Mizancı Murat Bey bunun örnekleridir. Özellikle A.Cevdet Paşa, tarihi sosyolojik açıdan ele alan ilk tarihçidir. Türkiye’de Batılı anlamda sosyoloji ise, II. Meşrutiyet öneminde, A.Comte’nin kurup Durkheim’in geliştirdiği sosyoloji okulunun düşüncelerini seyen Ziya alp ile...

DİNİN SOSYOLOJİK MANASI

  ifade ederken Batı’daki din (religion) terimi, daha dar anlamda kullanılmakta ve Hıristiyanlığı ifade etmektedir. Dinin etimolojik manasının da ima ettiği gibi her halükarda din, inanma, bağlanma ve uyma ile karakterize olmaktadır. Din sosyolojisi, dinler tarihi, din antropolojisi, din psikolojisi, din felsefesi, din etnolojisi, din sosyal psikolojisi gibi ilim dallarına mensup bilim insanları tarafından din hakkında yapılan tanımlara bakıldığında, inanma, bağlanma ve uymaya odaklanıldığı fark edilir. İnsan, kendini...

Dine Sosyolojik Bakış

Sosyoloji, son çözümlemede bir bakış şekli, bir düşünme biçimidir. Ne üzerine bir bakış veya düşünme biçimidir? Toplumsal bir varlık olarak insan üzerine. O halde bir bakışı sosyolojik bakış yapan veya sosyolojiyi sosyoloji yapan nedir? Öncelikle sosyoloji insan birlikteliği gerçeğine odaklanır. Bu, sosyolojiyi diğer bilim dallarından ayırmada önemli bir ölçüttür. Örneğin ekonomi, merkezî dikkatini, insanların yeryüzünde yaşayabilmek için istedikleri maddî şeyler üzerine yoğunlaştırır. Tarih, geçmiş olay ve...

Dinin Sosyolojik Manası

Din sosyolojisi, dinin sosyolojik manasıyla ilgili bir sosyal bilim dalıdır. Dinin sosyolojik manası, dini sosyolojik zaviyeden ele almayı; anlamayı, tasvir etmeyi, yorumlamayı; dinin toplumsal gerçekliğini; sosyal bir fenomen olarak dini, din ile toplumun karşılıklı ilişkilerini, olduğu veya gerçekleştiği gibi, sosyolojik perspektiften, ampirik verilere dayanarak, ama onu büsbütün sosyal ve sosyolojik olana indirgemeden anlama ve yorumlama çabalarını ihtiva etmektedir. Dinin Tanımı Din üzerine yapılan tanımlardan her biri, dinin...

Din-Toplum İlişkileri

Dinî inançlar, insan kaderinin en etkili faktörüdür. Din, kültürün ilkbasamaklarından başlayarak aile, oymak, kabile, boy ve millet gibi tabiîbirliklerle hep yakın ilişki içinde bulunmuştur. İnsanlarla dinin bu birlikteliğigünümüze kadar çeşitli biçimlerde devam etmiş ve tarihin sonuna kadar dadevam edeceğe benzemektedir.Toplumların evrensel bir boyutu olan din geniş anlamda, kitabî (teorik,itikadî) ve uygulamalı (ibâdî), bireysel ve cemaatsel, sübjektif ve objektifyönleriyle; inanç,...

Peter Berger Kimdir Hayatı ve Fikirleri

Çağdaş dinin sosyal psikolojisi hakkındaki görüşünü büyük ölçüde Luckmann’a borçlu olduğunu ifade eden Berger, “Dinin Sosyal Gerçekliği” adlı eserinde, insanı merkeze oturtan antropolojik ve fenomenolojik bir din sosyolojisinin yöntemlerini geliştirmeye çalışmaktadır. Dini, onun toplumsal işlevselliği açısından tanımlamaya girişen en inandırıcı ve en kapsamlı girişimin, Luckmann’ın “Görünmeyen Din”deki teorisi olduğunu belirten Berger, Luckmann’ın, beşeri olan her şeyin aynı zamanda dini de olduğu yönündeki antropolojik varsayımlarına ve kiliseye...