Spinoza’nın Metafiziği

Spinoza'nın Metafiziği Hobbes'un "katı" materyalizmi çağdaşlarına çok aşırı geldiyse, Baruch Spinoza'nın teorisi daha bile aşırı ve tehlikeli bir öğreti olarak göründü. İlk entelektüel eğitimi, Musevîliğin açıklamaları ve temellendirmeleri etrafmda dönen teolojik araştırmalar alanında olan Spinoza, Amsterdam'daki İspanyol ve Portekizli Yahudi cemaati içinde yetişmiştir. Bir gün geldi, genç Spinoza sinagogun ve Musevî geleneğin otoritesini reddetti. Kitabı Mukaddes'in vahye dayalı statüsüne ve ortodoks cemaat tarafmdan, Musevîliğin geleneksel yasalarına itaati sağlamak...

Descartes’ın Metafizik Teorisi

Descartes'ın Metafizik Teorisi Rene Descartes'm kendisi işte bu bağlamda, mekanik Doğa resminin temelini ve meşrulaştırımını sağlayacak hayli gelişmiş bir metafiziksel sistem ortaya koyma işini üzerine almıştı. O sadece "doğal" dünyanın gerçek yönlerini betimlemeyi değil, fakat buyandan da fizikî dünyanın gerçekliğin diğer ögeleriyle -zihin ve Tanrı'yla- nasıl bir ilişki içinde öldüğünü göstermeyi istedi. Daha önceki metafizik sistemlerden, özellikle de Platon'un ve Aziz Augustinus'un sistemlerinden bileşenler içeren Kartezyen sistem modern...

Epiküros’un Metafizik Sistemi

Epiküros'un Metafizik Sistemi Modern metafizik teori ve problemlere geçmezden önce, gerçekliğin nasıl olup da, aynı zamanda kalıcı ve sürekli olmayı sürdürürken, sabit bir değişme hâli içinde olabildiğini açıklamaya ça - lışmış başka bir antik teoriyi daha ele alacağız. Epiküros'un metafizik sistemi ilk kez onun tarafmdan öne sürülmüş özgün bir teori değildi. Onun görüşlerinden önemli bir bölümü atomcu Demokritos'tan alınmıştı. Bununla birlikte, günümüze kadar ulaşmış olan antik atomcu...

Aristoteles’in Metafizik Teorisi

Aristoteles'in Metafizik Teorisi Platon'un öğrencilerinden biri olan Aristoteles (M. Ö. 384 - 322) hocasının görüşlerini reddetmiş ve gerçekliğin temel yönlerini doğal dünyada ve değişme sürecinde bulan metafiziksel bir teori geliştirmiştir. Aristoteles, kendisini doğa bilimine, özellikle de biyolojiye olan ilgisinin meyvelerini derlemeye bırakmadan önce, 20 yıl süreyle Platon'un Akademi'sinde çalışmıştır. O sonraki birkaç yıl boyunca doğal organizma örnekleri toplamış ve bunları analiz etmiştir. Daha sonra Büyük İskender'in öğretmeni olmak...

Yeni-Platonculuk

Yeni-Platonculuk Platonculuğun Batı düşüncesindeki en etkili versiyonlarından biri Yeni-Platonculuktur. Bu teori ilk kez olarak araştırmalarını Mısır'da İskenderiye'de gerçekleştirmiş olan Plotinos (M. S. 205? - 270) tarafından geliştirilmiştir. Onun Hindistan ve İran'a seyahat ettiği ve Doğu felsefesini öğrendiği sanılmaktadır. Roma'da bir okul kurmuş ve orada bir yandan kendi doktrinlerini öğretirken, bir yandan da, felsefe üzerine bir denemeler kümesi olan Erıneads 'ını kaleme almıştır. Plotinos'un Yeni-Platoncu teorisi, gerçek dünya ile...

Platon’un Metafizik Teorisi

Platon'un Metafizik Teorisi Platon gerçek dünyanın kalıcı, sürekli ve değişmez olmak durumunda olduğu konusunda Parmenides ve Zenon'la hemfikirdi. Bununla birlikte, Platon aynı zamanda gerçek dünyanın tek bir kendilikten, sadece Varlık'tan değil, fakat birçok şeyden, muhtelif Platonik İdea ya da Formlardan meydana geldiğini öne sürdü. "Gerçeklik nedir?" temel metafiziksel sorusuna Platon'un cevabı, gerçek olanın özü itibariyle, madde ya da "malzeme" olmayıp, şeylerin Formları olduğu biçiminde oldu. Bizim algıladığımız şeyler,...

Plüralist Çözümler

Plüralist Çözümler Zenon'dan bir kuşak sonra, gerçekliğin temel boyutları olarak hem değişme ve hem de sürekliliği kucaklayabilen metafizik te - oriler ortaya koyma teşebbüsünde bulunuldu. Empedokles, Anaxagoras ve Demokritos'tan her biri, gerçekliğin sürekli ve değişmez olduğunu, ama hareket hâlindeki parçalardan meydana geldiğini dile getiren bir teori geliştirdi. Söz gelimi, Demokritos gerçekliğin atom adı verilen yaratılmamış, yok edilemez ve değişmez birimlerden oluştuğunu öne sürdü. Bu atomlar var olanın bütününü...

Zenon’un Paradoksları

Zenon'un Paradoksları Zenon işte bunu kanıtlamak için, alışılmış hareket, değişme ve bölünme konsepsiyonlarımızın paradoksal olduğunu gösteren bir dizi argüman geliştirmiştir. Mantık ve metafizikte uzun süreli bir rol oynayan bu argümanlar, bir şeyin hareket eder gibi göründüğü yalın durumların incelenmesi durumunda, kişinin kendisine karşı konmaz bir mantıkla çelişik veya imkânsız sonuçlara sürük - leneceğini göstermeye çalışırlar. Bu nedenle, var veya vakıa gibi görünen gerçekte var olamaz. Şeylerin hareket...

Parmenides’in Teorisi

Parmenides'in Teorisi Herşeyin değiştiği teorisinin yol açtığı birtakım güçlükler olduysa, karşıt görüşün yani, gerçekliği meydana getiren değişmez bir şeyin var olduğu görüşünün de neden olduğu önemli güçlükler olmuştur. Bu ikinci görüş, M. Ö. 5. yüzyıl filozofu Parmenides tarafından geliştirilmiştir. Parmenides gerçekliğin değişmez, sürekli bir yapısının olması durumunda, onun varlığa gelemeyeceğini, yok olup gidemeyeceğini, hareket edemeyeceğini, bolünemeyeceğini, parçaları olamayacağmı, vb., savunuyordu. Bu yapı gerçek olan, varolan veya Varlık ise...

Herakleitos’un Teorisi

Herakleitos'un Teorisi Herakleitos (M. Ö. 540? - 475) değişmenin yegâne gerçeklik olduğunu öne süren bir metafizik teori geliştirdi. Herşey sabit bir akış içindedir, öyle ki onun ünlü deyişine göre, "Aynı nehre iki defa giremezsiniz." Nehir, ve başka herşey, bir daha hiç aynı olamayacak şekilde, sürekli olarak değişmektedir. Dünyanın bizim belli bir anda deneyimlediğimiz her yönü veya görünümü varlığa gelir ve yok olup gider. Dünyadaki hiçbir nesne...

Kalıcılık ve Değişme Problemi

Kalıcılık ve Değişme Problemi Küçük Asya'daki (bugünkü Türkiye'nin güneybatısındaki) Yunan kenti Milet'ten gelen Thales (M. Ö. 636? - 546?)'le başlayacak olursak, ilk Yunan filozofları "Gerçeklik nedir?" sorusuna vermiş oldukları cevaplarda, iki etmenin önemini vurgulamışlardır. Bunlardan birincisi değişmenin Doğanın temel bir yönü gibi göründüğü, ikincisi ise gerçekliğin belirli kalıcı ve değişmez veçheleri olduğuydu. Çevremizdeki herşey her an değişmektedir. Fakat evrende, bu türden değişmelere rağmen, varolan şeylerin gerisinde kalıcı değişmez...

Metafiziğin Kısa Tarihi

Metafiziğin Kısa Tarihi* Felsefeye yeni başlamış olanlara, metafizik başlangıçta felsefenin en ürkütücü dalı gibi görünür. Metafizik adının kendisi, zihinlerde sıradan hiçbir insan varlığından anlaması beklenemeye - cek kadar anlaşılması güç veya soyut öğretilerin imgelerini uyandırır. Gündelik konuşmada, "metafiziksel" gibi bir sıfat "gerçekten uzak" veya "hayal mahsulü"yle eşanlamlı olarak, ve böylelikle de, metafiziksel teorilerin içinde yaşadığımız dünya ile pek bir ilişkisi bulunmayan katışıksız spekülasyonlar olduğu düşüncesini güçlendirecek şekilde kullanılır....

Whitehead’in Düşüncesi

Whitehead'in Düşüncesi Alfred North Whitehead'in düşüncesi, bu çağdaş temalar söz konusu olduğunda bâriz bir farklılık ya da sapma gösterir. Burada düalizmlerin, olgusal iddiaları paranteze almyan bir fenomenoloji tarafından altı kazınır. Mantıksal ve matematiksel dedüktif şemaların deneyimde kabaca gözlemlenebilir olan ilişkilerde yorumlanmış olabilmeleri, ve fizikle sağduyunun katıksız realizminin örneği (yani, kendi kılıfları içinde bağımsız bir biçimde va - rolan şeyler diye) diye gösteriş yapan soyutlamaların her ne ise...