Beyani kimdir? Hayatı ve eserleri

26

Beyani kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: ( ? -1597) Osmanlı tezkire yazarı ve divan şairi. 15. ve 16. yy şairleri ile ilgili bir tezkire yazmıştır. Carullahzade Şeyh Mustafa Beyani, Rusçuk’ta doğdu. Doğum tarihi bilinmiyor. Şeyhülislam Ebussuud Efendi’nin oğlu Mehmed Çelebi’den ders aldı. Kendi tezkiresinde ise Ebussuud Efendi’den ders alıp mülazım olduğunu yazar. Kestel’de müderrislik yap­tı. Bir süre sonra Havran kadısı oldu. Hacca gitti, dönüşünde İstanbul’a geldi. Halveti tarikatına girerek Okmeydanı’nda Sofular tekkesine derviş oldu.

1577’de tekkenin şeyhi Ekmeleddin Efendi ölün­ce, vasiyeti üzerine yerine geçti. 20 yıl şeyhlik ettikten sonra 1597’de İstanbul’da öldü. Şiirlerine göre devrinin iyi bir şairi olduğu anlaşılan Beyani’nin divanı henüz ele geçmemiştir. Bazı şiir mecmualarında Arapça ve Türkçe şiirlerine rastlanmaktadır. Daha çok tasavvuf içerikli şiirler yazmıştır.

En tanınmış yapıtı olan Tezkire, Haşan Çelebi’ nin 622 şairi kapsayan ve oldukça ağdalı bir dille yazılmış tezkiresinin kısaltılmışıdır. Beyani buna kendi döneminde yaşayan bazı şairleri de eklemiştir. Yapıtta 368 şair yer almaktadır. Önsözünde tezkiresi­ni başkaları için değil kendi yararlanmak için hazırla­dığını belirtir. Henüz basılmamış tezkirenin nüshaları azdır.

Tezkire, (İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi Türkçe Yazmalar, No. 2568).

Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, 16. cilt, Anadolu yayıncılık, 1983