Nedir ?

Başıbozuk Ne Demek, Asker, Osmanlı, Anlamı, Hakkında Bilgi

Başıbozuk, Osmanlı Devleti’nde savaş sırasında asıl orduya katılan gönüllü askerler için kullanılan bir tabir.

Yaya ve atlı olarak ayrı silâh ve teçhi­zatları olan ve ayrı kumandanların ida­resi altında bulunan başı bozuk asker­leri Osmanlı ordusunu oluşturan kuv­vetlerdendir. Nitekim Kavalalı Mehmed Ali Paşa da başlangıçta, Mısır’ı işgal eden Napolyon Bonapart’ı oradan çıkartmak için sevkedilen başı bozuk askerlerinin kumandanı idi. Sultan Abdülmecid dev­rinde 1843’te Osmanlı ordusu yeniden düzenlenirken düzenli kuvvetleri oluştu­ran muvazzaf, yedek (redif) ve yardımcı kuvvetlerden başka başı bozuklar da teş­kilâta alınmıştı. Daha ziyade Dobrucalılar, Kazaklar, Tatarlar, Çerkezler ve Do­ğu Anadolu’daki Türkmenler’den oluşan ve sayıları 60.000 civarında olan bu as­kerler savaş halinde orduya katılacaklar­dı. Fakat kendilerinden beklenen hizmet görülmediğinden 1854-1856 Osmanlı-Rus savaşı sırasında Fransız generali Joussouf ile İngiliz generali Biston tara­fından düzenli birlikler haline getirilme­lerine çalışılmışsa da bu mümkün olma­mıştır. Midhat Paşa sadrazamlığı zama­nında bu birlikleri kaldırmak istemiş fa­kat bunu başaramamıştır.

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nda da kullanılan başı bozuk neferleri, intizamsızlıkları iyice artmış olduğundan, daha sonraki tarihlerde gönüllü olarak sava­şa katılacakların düzenli askerler tarzın­da olmaları istenmiş, böylece bu kuv­vetlerin kullanılmasından hemen hemen vazgeçilmiştir.

Başı bozuk tabiri ayrıca Osmanlı İmparatorluğu’nun son zamanlarında taş­radan İstanbul’a gelip işsiz güçsüz sivil­ler için de kullanılmıştır. Günümüzde Or­ta Anadolu’da dul kadın veya erkekler için, Trakya’da ise serseri ve külhanbeyler için kullanılmaktadır.

Diyanet İslam Ansiklopedisi

İlgili Makaleler