Azeb Bey Mescidi ve Türbesi Tarihi, Mimari, Özellikleri, Hakkında Bilgi

Azeb Bey Mescidi ve Türbesi, Bursa’da XV. yüzyıla ait mescid ve türbe.

Azeb Bey Mescidi Bursa’da Muradiye semtinde Kullukçu sokağında bulunmak­tadır. Kapısı üstündeki sülüs hatla yazıl­mış Arapça kitabesine göre ümerâdan Azeb Bey b. Abdullah tarafından 860 Re-bîülevvel sonlarında (1456 Mart başlan) yapılmıştır. Yanındaki türbenin üç satır­lık oldukça girift hatlı yine Arapça kita­besine göre ise türbe 854’te (1450) in­şa edilmiştir. Azeb Bey 1444’te II. Murad’ın yanında Varna Savaşı’na katılmış ve zaferden sonra hediyelerle Memlûk sultanına elçi olarak gönderilmiştir. Bir şer’iyye sicili kaydına göre 10 Safer 983’te (21 Mayıs 1575). mütevellisi Mustafa Bey’in ihmali yüzünden mescid harap ol­duğundan halk tarafından müdahalede bulunulmuştur.

Azeb Bey Mescidi, Bursa’da hayli ör­nekleri bulunan pâyeü son cemaat yeri olan, kare mekânı tek kubbe ile örtülü tiptedir (Acem Reis, Ahmed-i Dâl, Altıpar­mak vb.}. Bu devir camilerinde görüldü­ğü gibi iki sıra tuğla ve moloz taş dizi­leri halinde yapılmıştır. İki yanı duvarla kapalı olan son cemaat yeri, iki kemerle ayrılmış, üstleri beşik tonozlarla örtülü üç bölüm halindedir. Benzeri camilerde de olduğu gibi son cemaat yeri kemer­lerinin üstünde düz bir duvar yüksel­mektedir. Kare mekandan 5.80 m. kadar çapı olan kubbeye geçiş ise Türk üçgenleriyle sağlanmıştır.

Mescidin sağında bulunan türbe de kare planlı olup üstünü mescidinki ça­pında bir kubbe örtmektedir. Kapının alınlığında altı köşeli tuğlalardan bir süs­leme vardır. Kâzım Baykal türbenin için­de Ubeyd Bey’in 901 (1495-96) tarihli kabrinden başka birkaç mezar bulun­duğunu bildirir. Onun tarafından türbe­nin çevresindeki hazîrede Turhan b. Azeb Bey’in mezar taşı görüldüğü gibi batı tarafında yıkılmış bir türbenin veya baş­ka bir binanın kalıntıları da tesbit edil­miştir. Caminin yakınında çok yaşlı bir de çınar ağacı bulunmaktadır.

Diyanet İslam Ansiklopedisi