Antiokhos III (Büyük) kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi

Antiokhos III (Büyük) kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: (İÖ 242-187) Selevkos kralı. Çökmekte olan devleti büyük bir imparatorluk durumuna getirmiştir. Babil’de doğdu. Susa’da (bugün iran’da) öldü. II. Selevkos’un oğludur. Kardeşi III. Selevkos’un İÖ 223’te bir suikast sonucu öldürülmesi üzerine kral oldu. IÖ 222’de Media Satrabı Molon başkaldırarak bağımsızlık ilan etti. IÖ 220’de Molon’un ayaklanma­sını bastırdı. İÖ 219-216 arasında Dördüncü Suriye Savaşı’nda Akdeniz’in önemli limanlarından Selevkia in Pieria (Suveydiye), Tyre ve Ptoemais’i denetim altına aldı. Lübnan’ı, Filistin’i ve Suriye kıyılarını ele geçirdi. Ama İÖ 217’de Mısır hükümdarı IV. Ptole­maios Filopatos karşısında yenildi ve yapılan antlaş­ma ile Selevkia in Pieria dışında aldığı bölgeleri geri verdi. Suriye savaşından sonra Anadolu Satrabı Akhaeus’un ayaklanmasını bastırdı. İO 212-203 arasında süren Doğu Seferi’nde ülkesinin sınırlarını Parthia’ dan Hindistan’a dek genişletti. Doğuda ele geçirdiği bölgelerde yasal devletlere dayanan bir yapı kurdu. Antiokhos’u İskender’e benzeten Yunanlılar, onu da “Büyük” lakabıyla anmaya başladılar.

İO 198’de Mısır’a bir sefer düzenleyerek Güney Suriye’yi işgal etti. “195 Antlaşması” ile bu bölgeyi kendi topraklarına kattı. Bundan sonra Büyük İsken­der’in imparatorluğunu yeniden kurmak için Avrupa üzerine bir sefer düzenledi ama Mısır’ın bir komplo hazırladığı söylentileri üzerine Antakya’ya döndü. Roma karşısında yenilen Hannibal’i sarayına davet ederek danışmanı yaptı. İO 192’de Yunanistan’a savaş açtı. 191’de Güney Tesalya’da İÖ 190’da Manisa’da yenilgiye uğradı. Böylece Romalılar Anadolu’daki Selevkos egemenliğine son verdiler. İÖ 189’daki Apameia Antlaşması ile Antiokhos, Anadolu’daki Roma egemenliğini tanıdı ve donanmasından vazgeç­ti. Egemenliği Suriye, Mezopotamya ve Batı iran’la sınırlı kaldı. Oğlu Selevkos’u Suriye’de naip olarak bıraktı ve Luristan’a çekildi. İÖ 187’de Susa yakınındaki bir tapınakta öldürüldü.

Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, 7. cilt, Anadolu yayıncılık, 1983