Alkmaion kimdir? Hayatı ve eserleri

31

Alkmaion kimdir? Hayatı ve eserleri hakkında bilgi: (İÖ 5.yy) Yunanlı hekim ve bilge.  Getirdiği yeni yorumlarla, Pythagorasçılık’a bağımsız bir felsefe çığırı niteliği ka­zandırmıştır. Kroton’da doğdu. Çağında ünlü bir hekim, en eski Pythagorasçı düşünür sayılmasına karşılık, yaşa­mı konusunda yeterli bilgi yoktur.

Gözlem ve deney verilerine dayanarak değişik sorunları içeren çok sayıda kitap yazdığı söylenirse de, bunlardan günümüze birkaç bölüm kalmıştır. Felsefe ve bilim alanlarındaki çalışmalarıyla ilgili bilgiler, Aristoteles’in yapıtlarındaki alıntılardan ve Diogenes Laertius’un yorumlarından sağlanmaktadır.

Alkmaion’a göre evren birbirine karşıt olan ve kaynağını sayı kavramında bulan değişik varlıklardan kurulu bir bütündür. Bu varlıklar birbiriyle çelişik niteliktedir. Bu çelişik durum dağınıklık, düzensizlik anlamına gelmez. Ortada bütünlüğü sağlayan bir öz vardır, o da sayıdır. Evrende değişik türde, on karşıt durum vardır: sonlu-sonsuz, doğru-eğri, aydınlık-karanlık, erkek-dişi, iyi-kötü, durağan-devingen, bir­lik-çokluk sağ-sol, kare-çokgen, üst-alt.

Ruh, diriliğin, yaşamın ilkesidir, ölümsüzdür. Ruhun ölümsüzlüğü bir daire oluşturacak biçimde devinmesinden ileri gelir. Bu devinme türünde, belli bir yerde durma, tükenme yoktur. Bu nedenle bir son da söz konusu değildir.

Gök varlıkları, kendi özleri çevresinde bir daire oluşturarak dönerler. Güneş, ay, yıldızlar, bu daire biçimli devinimleri yüzünden ölümsüzdür, tanrısal­dır. Tanrısal olmak daire biçiminde devinmeyi gerek­tirir.

Bilginin kaynağı duyulara dayanan algıdır. Bu algı verilerinin oluşması ve biçimlenmesinde ruhun da etkisi vardır. Düşünme eyleminin odağı yürek değil, bütün ruh durumlarının yöneticisi, kaynağı olan beyindir. Dışardan gelen duyumlar, duyular aracılı­ğıyla beyinde bulunan ruha ulaşır. Kokuyu beyine ulaştıran soluktur. Ses duyumu da, kulak boşluğuna çarpan seslerin beyine, ruha ulaşmasıyla sağlanır.

Görmeyi sağlayan gözde üç aşamalı bir olayı gerçek­leştiren öğeler şunlardır:

Düşünce, bellek gibi varlıkların kaynağı da duyu verilerinden oluşan duyumlardır. Görünmeyen, du­yularla verilmeyen nesneler bilinemez; onları ancak tanrılar bilebilirler.

Tanrılar görünmeyen, bütün olup bitenleri gö­ren, bilen yüce varlıklardır. Onların üstünlüğü, ruhun en olgun, en yetkin biçimi olan daire gibi devinmele­rinden gelir.

Alkmaion, kendinden sonra gelenleri uzun süre etkilemiş, bilginin kaynağı, duyu verilerinin oluşması, gök varlıklarının devinimleri konusundaki çalışmalara öncülük etmiştir.

Kaynak: Türk ve Dünya Ünlüleri Ansiklopedisi, 5. cilt, Anadolu yayıncılık, 1983