Akhan Nerede, Tarihi, Mimari, Özellikleri, Hakkında Bilgi

Akhan. Denizli yakınında, Çivril yolu üzerinde XIII. yüzyıla ait kervansaray.

Goncalı Kervansaray veya Bozhan adlarıyla da anılan Akhan, birinci kitabe­sine göre Sultan II. İzzeddin Keykâvus devrinde (1238-1278) Karasungur b. Ab­dullah tarafından Receb 650’de  yaptırılmaya başlanmış, ikinci ki­tabedeki Cemâziyelâhir 652 tarihinde ise tamamlanmış olmalıdır. Banisi Karasungur’un ismi­ne Denizli’deki Ulucami (1247) ile Müftü Camii’nin tamir kitabelerinde de (1249) rastlanır. Geçen yüzyıllarda Pococke. Arundell. Hamilton, Sarre gibi yabancı seyyahların seyahatnamelerinde Akhan hakkında bilgi verilmektedir.

İki bölümden meydana gelen binanın önce öndeki avlulu bölümü yapılmış, sonra buna daha dar olan ikinci kısım eklenmiştir. Açık bir avlusu olan ilk bö­lümün sağında iki kat halinde beşik to­nozlu odalar vardır. Bunlardan birinin hamam olduğu ve sol tarafta da yine benzeri odaların bulunduğu anlaşılmaktadır. Ön tarafta köşede yer alan ve av­ludan merdivenle çıkılan kubbeli küçük mekânın mescid olması mümkündür. Ön avludan geçilerek ulaşılan ikinci kı­sım ise her bir sırada üçer tane olmak üzere iki sıra paye ile uzunlamasına üç sahna ayrılmıştır. Bu sahnların üstleri de beşik tonozlarla örtülüdür. Kervansarayın dışında üstteki kubbeli mekâ­na dışarıdan taş bir merdivenle çıkılan küçük bir yapı yer almaktadır. İ. Hakkı Uzunçarşılı bunun bir hamam olduğunu ileri sürmektedir. Ancak Akhan esasın­da bir ribât olduğuna göre buranın bir türbe olması ihtimali de vardır.

Çok muntazam işlenmiş değişik renk­lerdeki taşlardan itinalı bir işçilikle inşa edilmiş hanın dış kaplaması birçok yer­de dökülmüş, sadece iç dolgusu kalmış­tır. Cephedeki taşların bir kısmı antik harabelerden devşirilerek tekrar kulla­nılmıştır. Dışarıya açılan avlu kapısı zen­gin kabartmalarla bezenmiştir. Bu süs­lemede yer alan svastikalı (gamalı haç) bir motifin arasındaki karelerde değişik hayvan kabartmaları dikkati çeker. İçe­rideki kapalı kısma açılan ikinci kapı ise daha sadedir. Avlu eyvanının kemer baş­langıcında aslan başı biçiminde işlenmiş konsollar bulunmaktadır. Mescidin dış cephesi, iç duvarları ile kapısı ve kubbe­ye geçişi sağlayan pandantif de itinalı bir işçilikle meydana getirilmiştir.

Diyanet İslam Ansiklopedisi