Ahir Nedir, Ne Demektir, Anlamı, Allah’ın İsimlerinden Ahir

36

Ahir. Allah’ın isimlerinden (esmâ-i hüsnâ) biri.

“Son” mânasına gelen âhir, esmâ-i hüsnâdan biri olarak Kur’an’da bir âyet­te geçer ve “ilk” mânasındaki evvel İle birlikte Allah’a nisbet edilir (bk. el-Hadîd 57/3). Âhir kelimesi, “Allahım Sen ev­velsin, senden önce hiçbir şey yoktur ve sen âhirsin, senden sonra da hiçbir şey yoktur” (Müslim, “Zikir”, 61; Ebû Dâvûd, “Edeb”, 109) anlamındaki sözlerle başla­yan Hz. Peygamber’in bir münâcâtında da esmâ-i hüsnâdan biri olarak kulla­nılmıştır.

“İlk”, varlığın (vücûd) ve dolayısıyla zamanın geriye doğru, “son” ise ileriye doğru uzanmasıdır. Bu kavramlar Al­lah’a nisbet edildiğinde evvel “varlığının başlangıcı olmayan” yani “ezelî olan”, âhir de “varlığının sonu olmayan” yani “ebedî” mânasına gelir. Esmâ-i hüsnâ­dan olan bakî de âhire yakın bir anlam taşır. Evvel ve âhirin bu karşılıklı mâ­naları sebebiyledir ki bunlar tek başla­rına değil İkisi birlikte Allah’a nisbet edi­lir ve her iki isim de Allah’ın selbî sıfat­ları içinde yer alır.

Allah Teâlâ. her şeyin yaratıcısı ve İlk illeti olması itibariyle evvel, her şeyi ya­şatan ve yok eden olması bakımından âhirdir; ilk bilinmesi itibariyle evvel, en son varılan olması bakımından âhirdir. Zâtıyla evvel, sıfatlarıyla âhirdir, önceyi belirlemesi itibariyle evvel, sonuncuyu tayin etmesi bakımından âhirdir. Zama­nın dışında olması itibariyle hem evvel hem de âhirdir. Dünyada lutfunu esir­gememesi bakımından evvel, âhirette mağfiretiyle muamele etmesi itibariyle âhirdir. Bu sonuncu yoruma göre evvel rahman* adıyla, âhir de rahîm* ismiy­le yakın anlamlı kabul edilir.

Cehm b. Safvân. Allah’ın “kendisin­den başka hiçbir varlık bulunmayan” anlamındaki âhir ismini delil göstere­rek âhiret hayatında cennet ile cehen­nemin, içindekilerle birlikte bir gün yok olacağını iddia etmiştir. Ona göre Allah başlangıçta tek ve ilk olduğu gibi so­nuçta da tek ve son olacaktır; onun dı­şında cennet ve cehennem halkı gibi bazı varlıkların bulunması tek (ahad) ve son (âhir) olma prensibine aykırıdır. Cehm b. Safvân’in bu görüşü âlimlerin büyük çoğunluğu tarafından hem nas-lara. hem de akla aykırı görülerek reddedilmiştir. Çünkü âhiret hayatıyla ilgili âyet ve hadisler bu hayatın ebedî oldu­ğunu açıkça İfade etmektedir. Ancak bu ebediyet (beka), Allah’ın zâtına mah­sus olan “kendiliğinden ve değişmez” özelliğini taşımaz. Bu sebeple de onun âhir ve benzeri isimleriyle çelişecek bir durum söz konusu değildir.

Diyanet islam Ansiklopedisi