Abdüsselam el-Esmer Kimdir, Hayatı, Eserleri, Hakkında Bilgi

0
40

Abdüsselâm b. Selîm el-Esmer el-Feytûrî (ö.981/1574) Arûsiyye tarikatının ikinci piri, Kuzey Afrikalı tanınmış sûfî.

12 Rebîülevvel 880’de [16 Temmuz 1475] Trablusgarp’ın Zelîtan bölgesin­de doğdu. Mensup olduğu Feytûriyye kabilesinden dolayı Feytûrî nisbesini al­dı. Gördüğü bir rüya üzerine annesi oğ­luna Esmer lakabını verdi. Yaşadığı dö­nem Hafsîler, İspanyollar, yerli kabile­ler, Saint John şövalyeleri ve Osmanlılar’ın Trablusgarp hâkimiyeti için mücadele ettikleri hassas ve karışık bir dev­reye rastlar. İlk tasavvuf terbiyesini Arû­siyye tarikatı şeyhlerinden Abdülvâhid ed-Dükâli’den aldı ve ona yedi yıl hiz­met etti. Bid’at ve hurafelerle mücade­leyi esas alan irşad anlayışından dola­yı kabilelerle arası açıldı. Yöredeki dü­ğün âdetlerine. Ölülerin ardından yapı­lan matem törenlerine ve kadınlarla er­keklerin bu törenlerde bir arada bu­lunmalarına karşı çıktığı için bazı olay­lar meydana geldi. Bölgede hâkimiye­tini güçlendirmek isteyen Hafsî hane­danı bu olayları öne sürerek Abdüsselâm’ı Trablusgarp’tan uzaklaştırdı. Bu­nun üzerine, doğum yeri olan Zelîtan’-da yeniden oturma hakkı elde edinceye kadar irşad faaliyetlerine ara verdi. Berâhime kabilesinin daveti üzerine Zelîtan’a yerleşerek bir zaviye kurdu ve ora­da vefat etti. [Ramazan 981/Ocak 1574] Türbesi bugün de Trablusgarp’ın önem­li bir ziyaret yeri olup yanında bulunan el-Ma’hedü’1-Esmeri’de dinî eğitim ya­pılmaktadır.

Arûsiyye ile ilgili kaynaklara göre, Arûsiyye’ye intisap etmeden önce sek­sen kadar şeyhten feyiz alan Abdüsselâm el-Esmer’in şeyhliğini Arûsiyye’nin kurucusu Ahmed b. Arûs (ö. 868/1463) önceden haber vermiştir. Abdüsselâm el-Esmer bazı ekleme ve kısaltmalarla tarikatın evradını yeniden tertip etmiş, müridlerinin tütün içmesini yasaklamış ve beyaz elbise giymelerini tavsiye et­miştir. Ayrıca “Huzur” adını verdiği zikir meclislerinde bendir çalmayı gelenek haline getirmiştir. Huzur zikri yapılır­ken ferdî zikre izin vermemiş, müridlerin bu meclislere devamını şart koş­muştur. Müridlerinden akîde konusun­da Senûsrye, marifet hususunda da İbnü’l-Arabi’ye uymalarını isteyen Ab­düsselâm el-Esmer, İbnü’l-Arabî’yi bü­tün zamanların en büyük velîsi olarak kabul eder.

Eserleri