Abdüllatif et-Tibavi Kimdir, Hayatı, Eserleri, Hakkında Bilgi

0
30

Abdüllatif et-Tibâvî (1910-1981) Tarih, eğitim ve Ortadoğu üzerindeki çalışmalarıyla tanınan çağdaş Arap alimi. 29 Nisan 1910’da Kudüs yakınların­daki Tayyibe köyünde doğdu. I. Dünya Savaşı’nın çalkantılı yıllarında ilk okulu köyünde bitirdikten sonra Tulukerm’de liseye devam etti. Daha sonra Kudüs’te­ki Arab College’e kaydoldu. Burada öğrenimine devam ederken Mısır’da ya­yımlanan el-Hilöl dergisinin modern Yakındoğu tarihinde en kritik olayın hangisi olduğu konusunda düzenlediği yarışmada iki yüzden fazla yarışmacı arasında birinci oldu. Ödül alan çalış­ması el-Hilâl’de ve daha sonra Muhdarât adlı kitabında yayımlandı. Yüksek öğrenimini, kazandığı bir bursla Beyrut Amerikan Üniversitesi’nde yaptı. Üni­versitedeki öğrencilik yıllarında çeşitli dergilerde yazılar yazdı. Yine bu sırada, iki dilde araştrma yapabilecek genç­lerin katılabildikleri bir yarışmada iki ayrı çalışmayla ödül kazandı. İngilizce araştırması “The Christians Under Muhammed and His First Two Successors”. Arapça araştırması ise “el-İhvânü’s-Safâ” başlığını taşıyordu. et-Taşavvufü’I-İslamî adlı ilk çalışması yine bu yıllarda neşredildi. 1929’da yük­sek öğrenimini tamamladıktan sonra eğitim müfettişi olarak Kudüs’te memuriyete başladı. Ayrıca İngiliz manda yönetiminde bulunan Filistin’de idarî ve ilmî görevlerde bulundu. Burada görev­li olduğu yıllarda eğitim ve öğretimin ilerlemesine, okul sayısının artmasına ve kültür seviyesinin yükselmesine bü­yük önem verdi; gençlik meseleleriyle de yakından ilgilendi. İngilizce ve Arap­ça yayımlanan çeşitli gazetelerde yazı­lar yazdı. İsrail Devleti’nin kurulması üzerine (1948) birçok Arap gibi o da İn­giltere’ye göç etti. Londra Üniversitesi’nde önce felsefe (1952), sonra da edebi­yat doktorası (1962) yaptı. Bir süre BBC’nin Arapça bölümünde çalıştıktan sonra Londra Üniversitesi Eğitim Enstitüsü­ne İslâm eğitimi profesörü olarak tayin edildi ve emekli olduğu 1977’ye kadar bu görevinde kaldı. 1960-1963 yılları arasında araştırmalarını Harvard Üniversitesi’nde sürdürdü. Burada Ameri­can Interests in Syria 1800-1901 adlı çalışmasını hazırladı. Londra Üniversitesi’nde iken eğitim ve Ortadoğu tari­hi alanında yüzlerce öğrenci yetiştirdi, çok sayıda tez ve seminer yönetti, birçok araştırmayı gerçekleştirdi. 16 Ekim 1981’de Londra’da bir trafik kazasın­da öldü.

Abdüllatif et-Tibâvî. çeşitli dergilerde yayımlanan çok sayıda makalesi yanın­da, bazıları Arapça, Farsça, Fransızca, Almanca ve İtalyanca’ya da tercüme edi­len eserler kaleme aldı. Bu arada, daimî üyesi olduğu Şam’daki el-Mecmau’l-il-miyyü’l-Arabi’nin çıkardığı Mecelletü’l-Mecmaci’l-Cilmiyyi’l-Arabi adlı der­gide birçok makalesi yayımlandı. Haya­tının son yirmi yılında çeşitli gazete ve dergilerde çıkan elliden fazla makalesi arasında özellikle ikisi önemlidir. Bun­lardan biri “Critiqves of English Speaking Orientalists and thelr Approach to İslam and the Arabs” ; diğeri “On the Orientalists Again’dir” Bu makale­lerde, müsteşriklerin İslâm dini ve özel­likle Kur’ân-ı Kerîm hakkındaki görüş­lerini tenkit etmiş. İbn İshak’ın Sîretü Resûlillâh adlı eserinin İngilizce tercü­mesi sebebiyle Alfred GuiIIaume’u ve ayrıca R. V. Sergeant ile B. Levvis’i de çeşitli konularda eleştirmiştir. Bunla­rın dışında, Filistin davasını destekle­yen ve bu konuyla İlgili tarihî gerçek­leri dile getiren pek çok yazısı The Times’ta neşredilmiştir.

Tîbâvî 1977 yılında Londra Üniversitesi’nden emekli olunca, aralarında Dr. Habîbülhak Nedvi’nin de bulunduğu ar­kadaşları, kendisine ithaf edilen ve dünyanın birçok ülkesinden çeşitli ilim adamlarının otuzdan fazla makalesini ihtiva eden bir armağanı Arabic and Islamic Garland adıyla yayımladılar.