Abdullah Şira­zi Kimdir, Hayatı, Eserleri, Hakkında Bilgi

57

Abdullah-ı Şîrâ­zî. XVI. yüzyılın ikinci yarısında Safevîler devrinde yaşamış İranlı müzehhip ve mücellit.

Nisbesinden Şirazlı olduğu anlaşılan Abdullah’ın hayatı hakkında pek az bil­gi vardır. Gülistân-ı Hüner müellifi Kâdî Ahmed. onun Meşhed Hâkimi Ebü’l-Feth İbrahim b. Behrâm b. İsmail’in ya­kın dostu ve musahibi olduğunu bildir­mektedir. Bu sebeple İbrahim Mirza’nın nakışhanesinde yirmi yıl çalışmış, bu sı­rada pek çok yazma eserin tezhibini, minyatür ve cildini yapmıştır. İskender Bey Münşi’ye göre Ebü’l-Fetih İbrahim Mirza’nın 1577’de ölümünden sonra II. İsmail’e intisap ederek onun nakışhanesinde de çalıştı. Ancak bu müddet pek kısa olmalıdır. Çünkü II. İsmail de 1577 Ramazanında vefat etmiştir. Abdullah-ı Şîrâzî bu tarihten sonra Meşhed’e döndü ve ölümüne kadar ilk efen­disi İbrahim Mirza’nın türbedarı olarak yaşadı.

P. P. Soucek, Şîrâzrnin eserleri hak­kındaki kanaatlerini Encyclopaedia Ironica’da (1, 205-207) genişçe anlatır ve bilhassa 1556-1565 yılları arasında ha­zırladığı Molla Câmînin Heft Evreng mesnevisi üzerindeki tezhiplerinin çok dikkat çekici olduğunu söyler. Yûsufu Züleyhâ mesnevisinin müzehhep ser­levhası içinde, eserin Abdullah-ı Şîrâ­zî tarafından tezhip edilerek ciltlendi­ği açıkça kaydedilmiştir. Hilâirnin Şıfatü’l-‘âşıkfn isimli 989 (1581) tarihli eseri de onun imzasını taşımaktadır. Kâdî Ahmed, Abdullah’ın bu eseri Meşhed’de hazırladığını ifade etmektedir. Tezhipteki üslûbunu Şah Tahmasb’ın nakışhanesinden çıkmış eserlere bağla­mak mümkündür. Lake cilt kapakları, dayanıklılığı sebebiyle XVI. yüzyılda çok yaygın  bir şekilde kullanılmıştır. Yine Kadî Ahmed’in bildirdiğine göre Abdul­lah-ı Şîrâzî, ruganî denilen bu tarzda da büyük ustalardan biridir.

Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi