Abdülkadir el-Mağribi Kimdir, Hayatı, Eserleri, Hakkında Bilgi

27

Abdülkâdir b. Mustafâ el-Mağribî (1867-1956) Tanınmış Suriyeli yazar, dil ve din bilgini.

Babasının kadılık yaptığı Suriye’nin Lazkiye kasabasında (veya Trablusşam’da) doğdu. Dargavslar diye tanınan Türk asıllı ataları, XI. yüzyılın sonlarında Tu­nus’tan Trablus’a göç etmişlerdi. Mağ­ribî, babası ve Risâle-i Hamîdiyye müellifi Şamlı âlim Hüseyin el-Cisr baş­ta olmak üzere Trablus, Şam. İstanbul ve Beyrut’ta devrin ileri gelen hocala­rından ders aldı. 1892 yılında tahsil için gittiği İstanbul’da, eserlerini okuyup hayran kaldığı Cemâleddîn-i Efgânî ile tanıştı ve daha sonraları onunla mek­tuplaşmak suretiyle münasebetini de­vam ettirdi. Çağdaşı Muhammed Ab-duh’un daveti üzerine 1905 yılında Mı­sır’a gitti. Kendilerinden çok faydalandığı Efganî ve Abduh’un dinî, sosyal ve siyasî sahalardaki görüşlerini benimsedi. Mısır’da bulunduğu süre içinde sırasıyla ez-Zâhir ve el-Müseyyed gazetelerin­de yazılar yazdı. II. Meşrutiyetin ilânın­dan sonra Trablus’a döndü; burada da yazı hayatını sürdürdü ve I. Dünya Savaşı’na kadar devam edecek olan el-Burhârı gazetesini çıkarmaya başladı (1911). Emîr Şekib Arslan ve Abdülaziz Çâvîş ile birlikte Medine’de Külliyyetü dâri’l-fünün’u kurdu. Daha sonra Os­manlı Evkaf İdaresi tarafından İslâm davetçileri yetiştirmek üzere Kudüs’te açılan Salâhiyye Medresesi’nin kurulu­şuna yardım etti ve bu medresede be­lagat dersleri verdi. Osmanlı hükümeti­nin 1916’da çıkardığı eş-Şark gazetesi­ni yönetti ve burada çeşitli yazılar yazdı.

1919’da Şam’a yerleşen Mağribî. Şam’daki Arap Dil Akademisi’nin (el-Mecmau’l-ilmiyyü’l-Arabî) kurucu üyesi oldu. Daha sonra bu kurumun başkan yardımcılığını ve 1934-37 yılları arasın­da da başkanlığını yaptı. Ayrıca Kahire ve Bağdat’taki dil akademilerinin üye­liklerinde bulundu. Suriye Edebiyat Fakültesi’nde metin şerhi dersleri verdi (1923). Dil Akademisi’nin hedefine ulaş­ması için büyük çabalar sarfetti. Arap­ça’nın gelişmesi, çağa ayak uydurabil­mesi, yabancı dillerden gelen yeni ke­lime ve deyimlerin Arapçalaştırması, sözlüklerin çağdaşlaştırılması ve yazma eserlerin tenkitli neşri yoluyla Arap edebiyatının tanıtılması alanlarında ça­lışmalar yaptı. 1956’da Şam’da öldü.